Zabytki w powiecie białostocki
1 198 obiektów objętych ochroną — 0,4% zestawienia krajowego. 320 z nich jest wpisanych do rejestru zabytków, co zmienia tryb pozwolenia na budowę.
Rejestr czy ewidencja — powiat białostocki
Z 1 198 obiektów 320 jest wpisanych do rejestru zabytków (26,7%), a 878 figuruje wyłącznie w ewidencji. Różnica nie jest formalna — decyduje o tym, jak wygląda pozwolenie na budowę.
- Rejestr : roboty budowlane wymagają przed pozwoleniem na budowę osobnego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków (art. 39 ust. 1 Prawa budowlanego).
- Ewidencja : pozwolenie wydaje organ architektoniczno-budowlany w uzgodnieniu z konserwatorem, który zajmuje stanowisko w ciągu 30 dni — a brak stanowiska w tym terminie uznaje się za brak zastrzeżeń (art. 39 ust. 3).
Jakie to obiekty
| Rodzaj obiektu | Obiekty | Udział |
|---|---|---|
| budynek mieszkalny | 284 | 23,7% |
| cmentarz rzymskokatolicki | 71 | 5,9% |
| chałupa | 56 | 4,7% |
| kościół | 53 | 4,4% |
| ogród | 49 | 4,1% |
| cerkiew | 46 | 3,8% |
| cmentarz prawosławny | 41 | 3,4% |
| wiatrak | 37 | 3,1% |
| stodoła | 36 | 3,0% |
| kaplica | 30 | 2,5% |
| mur/ogrodzenie | 30 | 2,5% |
| dwór | 29 | 2,4% |
| cmentarz II wojna światowa | 26 | 2,2% |
| obora | 24 | 2,0% |
Z czego są zbudowane
W powiecie białostocki jest 427 obiektów drewnianych — 35,6%. To materiał najbardziej narażony: pożar, wilgoć i brak użytkowania niszczą go szybciej niż mur.
| Materiał | Obiekty | Udział |
|---|---|---|
| drewniane | 427 | 35,6% |
| ceglane | 384 | 32,1% |
| kamienne | 25 | 2,1% |
| metalowe | 4 | 0,3% |
| glinobitka | 3 | 0,3% |
| żelbetonowe | 2 | 0,2% |
| ziemne | 2 | 0,2% |
| nieznana | 1 | 0,1% |
Kiedy powstały
Wiek nie jest podany w źródle w postaci liczby — w rubryce „czas powstania” stoi zapis słowny w rodzaju „2. poł. XIX w.” albo „przełom XVIII/XIX w.”. Wyliczyliśmy z niego wiek dla 96,7% obiektów w kraju; to kolumna, której w źródle nie ma.
| Wiek | Obiekty | Udział |
|---|---|---|
| XIX w. | 507 | 42,3% |
| XX w. | 438 | 36,6% |
| XVIII w. | 151 | 12,6% |
| XVI w. | 39 | 3,3% |
| XVII w. | 34 | 2,8% |
| XV w. | 7 | 0,6% |
| XIV w. | 2 | 0,2% |
| XI w. | 1 | 0,1% |
Najstarsze w tym zestawieniu — powiat białostocki
- układ części miasta Suraż — XI w.
- cmentarz epidemiczny Załuki — XIV - XV w.
- cmentarz rzymskokatolicki przykościelny Płonka Kościelna — 1375 r.
- cmentarz epidemiczny Pomigacze — przełom XV/XVI w.
- cmentarz przykościelny Płonka Kościelna — XV w.
- cmentarz rzymskokatolicki Tykocin — pocz. XV w.
- cmentarz rzymskokatolicki Leśniki — XV w.
- cmentarz rzymskokatolicki przykościelny Suraż — pocz. XV w.
W których gminach
| Gmina | Obiekty | Udział |
|---|---|---|
| Supraśl - miasto | 165 | 13,8% |
| Tykocin - miasto | 138 | 11,5% |
| Juchnowiec Kościelny | 101 | 8,4% |
| Choroszcz - miasto | 80 | 6,7% |
| Dobrzyniewo Duże | 76 | 6,3% |
| Michałowo - obszar wiejski | 75 | 6,3% |
| Zabłudów - obszar wiejski | 63 | 5,3% |
| Łapy - miasto | 57 | 4,8% |
| Gródek | 53 | 4,4% |
| Turośń Kościelna | 50 | 4,2% |
| Poświętne | 49 | 4,1% |
| Czarna Białostocka - obszar wiejski | 42 | 3,5% |
| Suraż - obszar wiejski | 37 | 3,1% |
| Wasilków - miasto | 33 | 2,8% |
| Tykocin - obszar wiejski | 30 | 2,5% |
| Łapy - obszar wiejski | 29 | 2,4% |
| Michałowo - miasto | 27 | 2,3% |
| Zabłudów - miasto | 22 | 1,8% |
| Choroszcz - obszar wiejski | 16 | 1,3% |
| Zawady | 16 | 1,3% |
| Suraż - miasto | 14 | 1,2% |
| Grabówka | 10 | 0,8% |
| Supraśl - obszar wiejski | 7 | 0,6% |
| Czarna Białostocka - miasto | 6 | 0,5% |
Gminy nie mają tu własnych stron: strona gminy byłaby podzbiorem strony powiatu i opisywałaby te same obiekty drugi raz. Każdy obiekt można wyszukać po nazwie miejscowości.
Remont albo zakup obiektu — powiecie białostocki
W powiecie białostocki jest 1 198 obiektów objętych ochroną, w tym 320 w rejestrze zabytków. Ten serwis mówi, co jest w rejestrze — nie projektuje, nie remontuje i nie wydaje zaświadczeń. Napisz, czego potrzebujesz, a przekażemy zapytanie architektom i firmom pracującym przy zabytkach.
Nikogo nie polecamy i nie jesteśmy niczyim przedstawicielem. Dziś nie mamy umowy z żadną firmą — zbieramy te zapytania po to, żeby takie firmy znaleźć. Co z tym robimy.
Obiekty w powiecie białostocki
| Nazwa | Miejscowość | Rodzaj | Czas powstania | Ochrona |
|---|---|---|---|---|
| kapliczka greckokatolicka | Baciuty | kapliczka | 1813 r. | rejestr |
| aleja dojazdowa | Białostoczek | aleja | 2. poł. XIX w. | rejestr |
| park dworski | Białostoczek | park | 2. poł. XIX w. | rejestr |
| park | Bogdaniec | park | 2. poł. XIX w. | rejestr |
| spichlerz | Bogdaniec | spichlerz (folwarczny/chłopski) | 2. poł. XIX w. | rejestr |
| zespół dworsko-ogrodowy | Bogdaniec | zespół - dwór | 2. poł. XIX w. | rejestr |
| wiatrak koźlak | Bogdanki | wiatrak | 1922 r. | rejestr |
| wiatrak koźlak | Brzozowo-Chrzczony | wiatrak | 1875 - 1884 | rejestr |
| brama wjazdowa | Choroszcz | brama | 4. ćw. XIX w. | rejestr |
| budynek asesorii straży granicznej | Choroszcz | sąd | 1807 r. | rejestr |
| budynek kina Zdrowie | Choroszcz | łaźnia | 1875 r. | rejestr |
| budynek mieszkalny | Choroszcz | budynek mieszkalny | 4. ćw. XIX w. | rejestr |
| cerkiew prawosławna parafialna pw. Matki Boskiej Opiekuńczej | Choroszcz | cerkiew | 3. ćw. XIX w. | rejestr |
| cmentarz żydowski | Choroszcz | cmentarz żydowski | pocz. XIX w. | rejestr |
| d. maszynownia | Choroszcz | maszynownia | 4. ćw. XIX w. | rejestr |
| historyczna część miasta | Choroszcz | miasto | 1507 r. | rejestr |
| kaplica cmentarna pw. Zmartchwywstania Pana Jezusa | Choroszcz | kaplica | 1921 - 1926 | rejestr |
| klasztor | Choroszcz | klasztor | XVIII w. | rejestr |
| kostnica | Choroszcz | kaplica | poł. XVIII w. | rejestr |
| kościół, ob. parafialny pw. św. Jana Chrzciciela i Szczepana | Choroszcz | kościół | XVIII w. | rejestr |
| park pałacowy | Choroszcz | park | XVIII w. | rejestr |
| pawilon dla chorych | Choroszcz | budynek przemysłowy, produkcyjny lub magazynowy | 4. ćw. XIX w. | rejestr |
| pawilon dla chorych | Choroszcz | budynek przemysłowy, produkcyjny lub magazynowy | 4. ćw. XIX w. | rejestr |
| pawilon dla chorych | Choroszcz | budynek przemysłowy, produkcyjny lub magazynowy | pocz. XX w. | rejestr |
| pawilon dla chorych, d. budynek mieszkalny | Choroszcz | budynek mieszkalny | 4. ćw. XIX w. | rejestr |
| pawilon dla chorych, d. budynek mieszkalny | Choroszcz | budynek mieszkalny | 4. ćw. XIX w. | rejestr |
| pawilon dla chorych, d. budynek mieszkalny | Choroszcz | tkalnia | pocz. XX w. | rejestr |
| pawilon dla chorych, d. budynek mieszkalny | Choroszcz | budynek mieszkalny | 4. ćw. XIX w. | rejestr |
| pawilon gościnny | Choroszcz | pawilon parkowy | 1753 - 1756 | rejestr |
| pałac Branickich, ob. Muzeum Okręgowe | Choroszcz | pałac | XVIII w. | rejestr |
| portiernia, ob. apteka | Choroszcz | wartownia | 4. ćw. XIX w. | rejestr |
| stajnia z magazynem | Choroszcz | stajnia | 4. ćw. XIX w. | rejestr |
| szkoła | Choroszcz | szkoła | 1892 r. | rejestr |
| wieża ciśnień | Choroszcz | wieża ciśnień | 4. ćw. XIX w. | rejestr |
| wieża ciśnień | Choroszcz | wieża ciśnień | 4. ćw. XIX w. | rejestr |
| zabudowania gospodarcze | Choroszcz | warsztat | pocz. XX w. | rejestr |
| zespół d. Fabryki Sukna i Kortów Moesa | Choroszcz | zespół - fabryka | 4. ćw. XIX w. | rejestr |
| zespół pawilonów administracyjnych i leczniczych | Choroszcz | zespół - fabryka | 4. ćw. XIX w. | rejestr |
| dzwonnica z Zawad | Cibory-Kołaczki | dzwonnica | 1800 r. | rejestr |
| kościół filialny pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny przeniesiony z Zawad | Cibory-Kołaczki | kościół | 2. poł. XVIII w. | rejestr |
| torowisko leśnej kolejki wąskotorowej | Czarna Białostocka | torowisko | 1914 - 1918 | rejestr |
| kościół parafialny pw. Matki Boskiej Anielskiej | Czarna Wieś Kościelna | kościół | 1913 - 1921 | rejestr |
| cmentarz rzymskokatolicki | Dobrzyniewo Kościelne | cmentarz rzymskokatolicki | przełom XVIII/XIX w. | rejestr |
| kostnica | Dobrzyniewo Kościelne | kostnica | data nieznana | rejestr |
| kościół parafialny pw. Zwiastowania Najświętszej Marii Panny | Dobrzyniewo Kościelne | kościół | 1905 - 1910 | rejestr |
| cerkiew prawosławna pw. Podwyższenia Krzyża | Fasty | cerkiew | 1875 r. | rejestr |
| cerkiew pw. św. Michała Archanioła | Fasty | cerkiew | 1839 - 1895 | rejestr |
| cmentarz prawosławny | Fasty | cmentarz prawosławny | poł. XIX w. | rejestr |
| cmentarz przycerkiewny | Fasty | cmentarz prawosławny | data nieznana | rejestr |
| cerkiew cmentarna pw. Matki Boskiej Opiekuńczej | Gródek | cerkiew | poł. XIX w. | rejestr |
| cerkiew prawosławna parafialna pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny | Gródek | cerkiew | 1946 - 1970 | rejestr |
| cmentarz przycerkiewny | Gródek | cmentarz prawosławny | XVIII w. | rejestr |
| cmentarz żydowski | Gródek | cmentarz żydowski | XIX w. | rejestr |
| część dawnego miasta | Gródek | miasto | 2. poł. XIX w. | rejestr |
| kościół parafialny pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa | Gródek | kościół | 1934 - 1937 | rejestr |
| ogrodzenie z bramą | Gródek | mur/ogrodzenie | 1. poł. XIX w. | rejestr |
| dwór | Hieronimowo | dwór | XIX w. | rejestr |
| oficyna | Hieronimowo | oficyna mieszkalna | pocz. XIX w. | rejestr |
| park | Hieronimowo | park | XIX w. | rejestr |
| spichlerz dworski | Hieronimowo | spichlerz (folwarczny/chłopski) | XIX w. | rejestr |
| zespół dworski | Hieronimowo | zespół - dwór | XIX w. | rejestr |
| dwór | Horodniany | dwór | 1880 r. | rejestr |
| park | Horodniany | park | 1880 - 1890 | rejestr |
| zespół dworski | Horodniany | zespół - dwór | 1880 r. | rejestr |
| park dworski | Jaryłówka | park | XVIII w. | rejestr |
| cerkiew prawosławna parafialna pw. Podwyższenia Krzyża Świętego | Jałówka | cerkiew | 1958 - 1966 | rejestr |
| cmentarz przykościelny | Jałówka | cmentarz | rejestr | |
| dzwonnica-kaplica pw. śś. Równych Apostołom Konstantyna i Heleny | Jałówka | dzwonnica | lata 80. XX w. | rejestr |
| kościół parafialny pw. Przemienienia Pańskiego | Jałówka | kościół | 1859 - 1863 | rejestr |
| ogrodzenie przy ruinach kościoła pw. św. Antoniego | Jałówka | mur/ogrodzenie | 1910 - 1915 | rejestr |
| ogrodzenie z bramą i furtką | Jałówka | mur/ogrodzenie | lata 80. XX w. | rejestr |
| rozplanowanie przestrzenne miasta, ob. wsi | Jałówka | miasto | XVI w. | rejestr |
| ruiny kościoła pw. św. Antoniego | Jałówka | kościół | 1910 - 1915 | rejestr |
| zespół cerkwi prawosławnej pw. Podwyższenia Krzyża Świętego | Jałówka | zespół - cerkiew | 1958 - 1966 | rejestr |
| browar | Jeżewo Stare | browar | 1880 r. | rejestr |
| budynek gospodarczy | Jeżewo Stare | budynek gospodarczy | 1880 r. | rejestr |
| czworak | Jeżewo Stare | czworak | 1880 r. | rejestr |
| dom mieszkalny | Jeżewo Stare | budynek mieszkalny | 1880 r. | rejestr |
| lamus | Jeżewo Stare | lamus | 1880 r. | rejestr |
| zespół podworski Glogerów | Jeżewo Stare | zespół - folwark | 1880 r. | rejestr |
| cmentarz rzymskokatolicki | Juchnowiec Kościelny | cmentarz rzymskokatolicki | przełom XVIII/XIX w. | rejestr |
| kościół parafialny pw. Świętej Trójcy | Juchnowiec Kościelny | kościół | 1764 r. | rejestr |
| drzewostan | Juchnowszczyzna | zieleń towarzysząca | rejestr | |
| dwór | Juchnowszczyzna | dwór | przełom XVIII/XIX w. | rejestr |
| cerkiew prawosławna parafialna pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny | Juszkowy Gród | cerkiew | 1912 r. | rejestr |
| cmentarz przycerkiewny | Juszkowy Gród | cmentarz prawosławny | 1825 - 1875 | rejestr |
| kaplica pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny | Klewinowo | kaplica | 1907 r. | rejestr |
| dwa przęsła z tzw. mostu fordońskiego | Kolonia Wojszki | most | 1891 - 1893 | rejestr |
| cerkiew parafialny pw. Podwyższenia Krzyża Świętego | Kożany | cerkiew | 1883 r. | rejestr |
| ogrodzenie z bramą | Kożany | mur/ogrodzenie | koniec XIX w. | rejestr |
| dwór, ob. dom dziecka | Krasne | dwór | 1935 - 1937 | rejestr |
| park | Krasne | park | 1935 - 1937 | rejestr |
| szkoła podstawowa | Kruszewo | szkoła | 1926 r. | rejestr |
| cerkiew prawosławna parafialna pw. św. Anny | Królowy Most | cerkiew | 1904 - 1928 | rejestr |
| kaplica pw. św. Anny | Królowy Most | kaplica | poł. XIX w. | rejestr |
| dwór | Lewickie | dwór | przełom XVIII/XIX w. | rejestr |
| park | Lewickie | park | 2. poł. XIX w. | rejestr |
| cerkiew prawosławna pw. św. Mikołaja | Michałowo | cerkiew | 1906 - 1910 | rejestr |
| historyczny układ miasta | Michałowo | miasto | XIX w. | rejestr |
| kościół parafialny pw. Opatrzności Bożej | Michałowo | kościół | 1906 - 1910 | rejestr |
| cerkiew cmentarna pw. św.św. Kosmy i Damiana | Mostowlany | cerkiew | koniec XVIII w. | rejestr |
| cerkiew prawosławna parafialna pw. św. Jana Teologa | Mostowlany | cerkiew | 1862 r. | rejestr |
| cmentarz | Mostowlany | cmentarz | rejestr | |
| cmentarz przykościelny | Niewodnica Kościelna | cmentarz | rejestr | |
| kościół parafialny pw. św. Antoniego Padewskiego | Niewodnica Kościelna | kościół | 1884 - 1889 | rejestr |
| dwór | Niewodnica Nargilewska | dwór | 1906 r. | rejestr |
| park | Niewodnica Nargilewska | park | XVIII w. | rejestr |
| cerkiew cmentarna pw. Wniebowstąpienia Pańskiego | Nowa Wola | cerkiew | XVIII w. | rejestr |
| cerkiew prawosławna parafialna pw. św. Jana Chrzciciela | Nowa Wola | cerkiew | 1906 - 1908 | rejestr |
| cerkiew prawosławna cmentarna pw. św. Jana Teologa | Pawły | cerkiew | XVIII w. | rejestr |
Według rodzaju — powiat białostocki
Powiaty o podobnej liczbie obiektów
- żagański 1 315
- przemyski 1 302
- gryficki 1 269
- lwówecki 1 246
- toruński 1 235
- nowodworski 1 229
- wrocławski 1 213
- Lublin 1 184
- pilski 1 176
- krasnostawski 1 156
- Zielona Góra 1 145
- szczycieński 1 143
- choszczeński 1 140
Sąsiedztwo liczone wielkością zestawienia, nie rankingiem: lista przesuwa się wraz z powiatem, więc każdy z 309 powiatów jest osiągalny z pozostałych. Wszystkie.