Zabytki w powiecie toruński
1 235 obiektów objętych ochroną — 0,4% zestawienia krajowego. 148 z nich jest wpisanych do rejestru zabytków, co zmienia tryb pozwolenia na budowę.
1 235Obiekty
148W rejestrze
59Drewniane
9Gminy
Rejestr czy ewidencja — powiat toruński
Z 1 235 obiektów 148 jest wpisanych do rejestru zabytków (12,0%), a 1 087 figuruje wyłącznie w ewidencji. Różnica nie jest formalna — decyduje o tym, jak wygląda pozwolenie na budowę.
- Rejestr : roboty budowlane wymagają przed pozwoleniem na budowę osobnego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków (art. 39 ust. 1 Prawa budowlanego).
- Ewidencja : pozwolenie wydaje organ architektoniczno-budowlany w uzgodnieniu z konserwatorem, który zajmuje stanowisko w ciągu 30 dni — a brak stanowiska w tym terminie uznaje się za brak zastrzeżeń (art. 39 ust. 3).
Jakie to obiekty
| Rodzaj obiektu | Obiekty | Udział |
|---|---|---|
| budynek mieszkalny | 237 | 19,2% |
| kamienica | 191 | 15,5% |
| cmentarz protestancki | 61 | 4,9% |
| dwór | 57 | 4,6% |
| kościół | 54 | 4,4% |
| ogród | 51 | 4,1% |
| budynek gospodarczy | 48 | 3,9% |
| cmentarz rzymskokatolicki | 44 | 3,6% |
| czworak | 32 | 2,6% |
| pałac | 30 | 2,4% |
| kapliczka | 29 | 2,3% |
| obora | 25 | 2,0% |
| willa | 21 | 1,7% |
| mur/ogrodzenie | 20 | 1,6% |
Z czego są zbudowane
W powiecie toruński jest 59 obiektów drewnianych — 4,8%. To materiał najbardziej narażony: pożar, wilgoć i brak użytkowania niszczą go szybciej niż mur.
| Materiał | Obiekty | Udział |
|---|---|---|
| ceglane | 901 | 73,0% |
| drewniane | 59 | 4,8% |
| kamienne | 18 | 1,5% |
| betonowe | 7 | 0,6% |
| metalowe | 2 | 0,2% |
| mur pruski | 2 | 0,2% |
| nieznana | 1 | 0,1% |
| glinobitka | 1 | 0,1% |
Kiedy powstały
Wiek nie jest podany w źródle w postaci liczby — w rubryce „czas powstania” stoi zapis słowny w rodzaju „2. poł. XIX w.” albo „przełom XVIII/XIX w.”. Wyliczyliśmy z niego wiek dla 96,7% obiektów w kraju; to kolumna, której w źródle nie ma.
| Wiek | Obiekty | Udział |
|---|---|---|
| XIX w. | 686 | 55,5% |
| XX w. | 426 | 34,5% |
| XVIII w. | 43 | 3,5% |
| XIII w. | 32 | 2,6% |
| XIV w. | 23 | 1,9% |
| XVII w. | 12 | 1,0% |
| XV w. | 2 | 0,2% |
| XVI w. | 1 | 0,1% |
Najstarsze w tym zestawieniu — powiat toruński
- baszta narożna Zamek Bierzgłowski — przełom XIII/XIV w.
- brama Zamek Bierzgłowski — przełom XIII/XIV w.
- cmentarz przykościelny Łążyn — 1300 - 1399
- katedra pw. św. Trójcy Chełmża — 1251 - 1359
- kościół fil. pw. św. Mikołaja Chełmża — 2. poł. XIII w.
- kościół filialny pw. Podwyższenia Krzyża Świętego Przeczno — 1300 r.
- kościół katedralny pw. Świętej Trójcy Chełmża — 2. poł. XIII w.
- kościół par. pw. Podwyższenia Krzyża Św. Rogowo — 1300 r.
W których gminach
| Gmina | Obiekty | Udział |
|---|---|---|
| Chełmża (gm. miejska) | 403 | 32,6% |
| Chełmża | 327 | 26,5% |
| Łysomice | 115 | 9,3% |
| Czernikowo | 92 | 7,4% |
| Lubicz | 88 | 7,1% |
| Obrowo | 88 | 7,1% |
| Zławieś Wielka | 67 | 5,4% |
| Łubianka | 40 | 3,2% |
| Wielka Nieszawka | 15 | 1,2% |
Gminy nie mają tu własnych stron: strona gminy byłaby podzbiorem strony powiatu i opisywałaby te same obiekty drugi raz. Każdy obiekt można wyszukać po nazwie miejscowości.
Remont albo zakup obiektu — powiecie toruński
W powiecie toruński jest 1 235 obiektów objętych ochroną, w tym 148 w rejestrze zabytków. Ten serwis mówi, co jest w rejestrze — nie projektuje, nie remontuje i nie wydaje zaświadczeń. Napisz, czego potrzebujesz, a przekażemy zapytanie architektom i firmom pracującym przy zabytkach.
Nikogo nie polecamy i nie jesteśmy niczyim przedstawicielem. Dziś nie mamy umowy z żadną firmą — zbieramy te zapytania po to, żeby takie firmy znaleźć. Co z tym robimy.
Obiekty w powiecie toruński
| Nazwa | Miejscowość | Rodzaj | Czas powstania | Ochrona |
|---|---|---|---|---|
| kamienne ogrodzenie | Bierzgłowo | mur/ogrodzenie | pocz. XX w. | rejestr |
| kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny | Bierzgłowo | kościół | XIV w. | rejestr |
| wiatrak koźlak | Bierzgłowo | wiatrak | koniec XIX w. | rejestr |
| kościół parafialny pw. św. Marii Magdaleny | Biskupice | kościół | 1794 r. | rejestr |
| park | Brąchnówko | park | poł. XIX w. | rejestr |
| pałac | Brąchnówko | pałac | 1870 - 1880 | rejestr |
| zespół pałacowo-parkowy | Brąchnówko | zespół - pałac | 1870 - 1880 | rejestr |
| bryła i elewacje frontowe tzw. małego ratusza | Chełmża | budynek mieszkalny | przełom XIX/XX w. | rejestr |
| cmentarz parafialny, tzw. stary | Chełmża | cmentarz rzymskokatolicki | 1887 r. | rejestr |
| dom | Chełmża | budynek mieszkalny | 1880 r. | rejestr |
| dom | Chełmża | kamienica | 1901 r. | rejestr |
| dom z oficynami | Chełmża | kamienica | koniec XIX w. | rejestr |
| kaplica grobowa rodziny von Kalkstein | Chełmża | mauzoleum | 1858 - 1862 | rejestr |
| kościół katedralny pw. Świętej Trójcy | Chełmża | kościół | 2. poł. XIII w. | rejestr |
| kościół parafialny pw. św. Mikołaja | Chełmża | kościół | przełom XIII/XIV w. | rejestr |
| mauzoleum rodziny Zawiszów-Czarnych | Chełmża | mauzoleum | 1879 r. | rejestr |
| mur z bramą | Chełmża | mur/ogrodzenie | 1897 - 1900 | rejestr |
| ogrodzenie | Chełmża | mur/ogrodzenie | 1897 r. | rejestr |
| ratusz | Chełmża | ratusz | 1897 - 1900 | rejestr |
| willa | Chełmża | willa | 1882 r. | rejestr |
| wodociągowa wieża ciśnień | Chełmża | wieża ciśnień | 1900 r. | rejestr |
| zespół zabudowy magistratu | Chełmża | zespół - ratusz | 1897 - 1900 | rejestr |
| cmentarz | Czarnowo | cmentarz rzymskokatolicki | 1873 r. | rejestr |
| dzwonnica z kruchtą | Czarnowo | dzwonnica | pocz. XVIII w. | rejestr |
| kościół parafialny pw. św. Marcina | Czarnowo | kościół | przełom XIII/XIV w. | rejestr |
| kościół parafialny pw. św. Bartłomieja | Czernikowo | kościół | przełom XIII/XIV w. | rejestr |
| kościół parafialny pw. św. Wawrzyńca | Dobrzejewice | kościół | 1891 - 1893 | rejestr |
| ogrodzenie | Dobrzejewice | mur/ogrodzenie | koniec XIX w. | rejestr |
| kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny | Dźwierzno | kościół | 1300 r. | rejestr |
| kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny | Gostkowo | kościół | przełom XIII/XIV w. | rejestr |
| cmentarz rodziny von Wolff | Gronowo | cmentarz rodowy | 1815 r. | rejestr |
| kaplica grobowa rodziny Wolff z Gronowa | Gronowo | mauzoleum | 1860 r. | rejestr |
| kościół parafialny pw. św. Mikołaja | Gronowo | kościół | XIV w. | rejestr |
| park | Gronowo | ogród | koniec XIX w. | rejestr |
| pałac | Gronowo | pałac | 1919 r. | rejestr |
| park dworski | Gronówko | park | koniec XIX w. | rejestr |
| kościół parafialny pw. św. Katarzyny | Grzywna | kościół | przełom XIII/XIV w. | rejestr |
| kościół ewangelicki | Grębocin | kościół | XIV w. | rejestr |
| willa | Grębocin | willa | pocz. XX w. | rejestr |
| cmentarz | Górsk | cmentarz protestancki | 1873 r. | rejestr |
| kościół ewangelicki, ob. rzymskokatolicki pw. Podwyższenia Krzyża Świętego | Górsk | kościół | 1661 - 1687 | rejestr |
| park dworski | Głuchowo | ogród | 1871 r. | rejestr |
| pałac | Głuchowo | pałac | 1871 r. | rejestr |
| pozostałości ogrodzenia z bramą wjazdową i furtkami | Głuchowo | brama | 1871 r. | rejestr |
| dwór | Jedwabno | dwór | koniec XVIII w. | rejestr |
| park krajobrazowy | Jedwabno | park | XIX w. | rejestr |
| kościół pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny | Kiełbasin | kościół | XIV w. | rejestr |
| park dworski | Kijaszkowo | park | przełom XVIII/XIX w. | rejestr |
| spichlerz folwarczny | Kowróz | spichlerz (folwarczny/chłopski) | 1870 - 1885 | rejestr |
| ogrodzenie z bramą | Kończewice | mur/ogrodzenie | poł. XIX w. | rejestr |
| park | Kończewice | ogród | poł. XIX w. | rejestr |
| pałac | Kończewice | pałac | pocz. XX w. | rejestr |
| zespół pałacowo-parkowy | Kończewice | zespół - pałac | pocz. XX w. | rejestr |
| dom mieszkalny | Lubicz Dolny | budynek mieszkalny | data nieznana | rejestr |
| magazyn zbożowy | Lubicz Dolny | magazyn | przełom XIX/XX w. | rejestr |
| młyn z magazynami mąki i otrąb | Lubicz Dolny | młyn | 1917 - 1918 | rejestr |
| willa dyrektora | Lubicz Dolny | willa | 1909 - 1910 | rejestr |
| zespół zabudowy młyna | Lubicz Dolny | zespół - młyn | 1917 - 1918 | rejestr |
| kościół parafialny pw. św. Marcina | Mazowsze | kościół | 1900 r. | rejestr |
| ogrodzenie z bramą | Mazowsze | mur/ogrodzenie | 1900 r. | rejestr |
| starodrzew | Mazowsze | zieleń towarzysząca | data nieznana | rejestr |
| cmentarz jeńców wojennych z II wojny światowej | Mała Nieszawka | cmentarz II wojna światowa | 1939 - 1945 | rejestr |
| kaplica mennonicka, ob. kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa | Mała Nieszawka | kaplica | 1890 r. | rejestr |
| ruiny zamku | Mała Nieszawka | zamek | poł. XIII w. | rejestr |
| kościół parafialny pw. św. Ignacego Loyoli | Młyniec Drugi | kościół | 1. poł. XVIII w. | rejestr |
| dom ogrodnika | Nawra | budynek mieszkalny | poł. XIX w. | rejestr |
| karczma | Nawra | karczma | przełom XVIII/XIX w. | rejestr |
| kościół parafialny pw. św. Katarzyny | Nawra | kościół | XIV w. | rejestr |
| oficyna pałacowa lewa | Nawra | oficyna mieszkalna | 1798 - 1803 | rejestr |
| oficyna pałacowa prawa | Nawra | oficyna mieszkalna | 1798 - 1803 | rejestr |
| park pałacowy | Nawra | park | po 1865 r. | rejestr |
| pałac | Nawra | pałac | 1798 - 1805 | rejestr |
| dwór, ob. Urząd Gminy | Obrowo | dwór | przełom XVIII/XIX w. | rejestr |
| park | Obrowo | park | koniec XIX w. | rejestr |
| kaplica grobowa rodziny von Wegner wraz z kryptą grobową | Ostaszewo | mauzoleum | 2. poł. XIX w. | rejestr |
| park | Ostaszewo | park | 2. poł. XIX w. | rejestr |
| kościół parafialny pw. św. Mikołaja | Papowo Toruńskie | kościół | przełom XIII/XIV w. | rejestr |
| brama wjazdowa | Piwnice | brama | 2. poł. XX w. | rejestr |
| budynek ośrodka radioastronomii | Piwnice | budynek dydaktyczny | 1972 - 1973 | rejestr |
| budynku naukowo-mieszkalnego | Piwnice | budynek dydaktyczny | data nieznana | rejestr |
| dojazdowa aleja lipowa | Piwnice | zieleń towarzysząca | 1948 r. | rejestr |
| otoczenie | Piwnice | Otoczenie zabytku | rejestr | |
| park | Piwnice | ogród | 1948 r. | rejestr |
| pawilon obserwacyjny | Piwnice | obserwatorium | 1954 - 1957 | rejestr |
| pawilon obserwacyjny | Piwnice | obserwatorium | 1948 r. | rejestr |
| pawilon obserwacyjny | Piwnice | obserwatorium | 1954 - 1957 | rejestr |
| pawilon obserwacyjny | Piwnice | obserwatorium | 1961 - 1962 | rejestr |
| zespół obserwatorium astronomicznego Instytutu Astronomii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu | Piwnice | zespół - obserwatorium | 1948 r. | rejestr |
| park | Pluskowęsy | park | poł. XIX w. | rejestr |
| pałac | Pluskowęsy | pałac | 1860 - 1870 | rejestr |
| zespół pałacowo-parkowy | Pluskowęsy | zespół - pałac | 1860 - 1870 | rejestr |
| kościół filialny pw. Podwyższenia Krzyża Świętego | Przeczno | kościół | 1300 r. | rejestr |
| ogrodzenie | Przeczno | mur/ogrodzenie | 1699 r. | rejestr |
| browar, ob. hotel | Przysiek | browar | XVIII w. | rejestr |
| dom mieszkalny | Przysiek | budynek mieszkalny | XVIII w. | rejestr |
| dwór | Przysiek | dwór | XVIII w. | rejestr |
| młyn | Przysiek | młyn | XVIII w. | rejestr |
| ogrodzenie z bramami | Przysiek | mur/ogrodzenie | data nieznana | rejestr |
| otoczenie | Przysiek | Otoczenie zabytku | rejestr | |
| park | Przysiek | park | koniec XIX w. | rejestr |
| zespół zabudowań gospodarczych | Przysiek | zespół - dwór | XVIII w. | rejestr |
| cmentarz ewangelicki | Pędzewo | cmentarz protestancki | poł. XIX w. | rejestr |
| kaplica cmentarna poewangelicka | Pędzewo | kaplica | 2. ćw. XIX w. | rejestr |
| kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego | Rogowo | kościół | XIV w. | rejestr |
| komora celna, ob. budynek gospodarczy | Silno | komora celna | 4. ćw. XIX w. | rejestr |
| dwór | Skłudzewo | dwór | 3. ćw. XIX w. | rejestr |
| hydrofornia | Skłudzewo | inne urządzenie hydrotechniczne | przełom XIX/XX w. | rejestr |
| park | Skłudzewo | park | poł. XIX w. | rejestr |
| stajnia, ob. magazyn | Skłudzewo | budynek gospodarczy | przełom XIX/XX w. | rejestr |
| zespół dworsko-parkowy | Skłudzewo | zespół - dwór | przełom XIX/XX w. | rejestr |
Według rodzaju — powiat toruński
Powiaty o podobnej liczbie obiektów
- jarosławski 1 354
- puławski 1 339
- bialski 1 321
- żagański 1 315
- przemyski 1 302
- gryficki 1 269
- lwówecki 1 246
- nowodworski 1 229
- wrocławski 1 213
- białostocki 1 198
- Lublin 1 184
- pilski 1 176
- krasnostawski 1 156
Sąsiedztwo liczone wielkością zestawienia, nie rankingiem: lista przesuwa się wraz z powiatem, więc każdy z 309 powiatów jest osiągalny z pozostałych. Wszystkie.