# Zabytki z XII wieku — 323 obiektów w Polsce

> 323 chronionych obiektów powstałych w XII wieku. Wiek wyliczony z zapisu słownego w karcie ewidencyjnej.

## Zabytki z XII wieku

**323** obiektów — 0,1% zestawienia krajowego.

### Skąd ta liczba

Źródło nie podaje wieku jako liczby. W rubryce „czas powstania”
stoi zapis słowny — „2. poł. XII w.”, „koniec XII
w.”, „przełom XII/… w.”. Wyliczyliśmy z niego wiek dla
**96,7%** obiektów w kraju; przy zapisach obejmujących dwa
stulecia bierzemy **wcześniejsze**, bo to ono mówi, kiedy obiekt
powstał. Tej kolumny w źródle nie ma.

### Rejestr czy ewidencja — XII wiek

Z 323 obiektów **97** jest wpisanych do
**rejestru zabytków** (30,0%), a
**226** figuruje wyłącznie w **ewidencji**.
Różnica nie jest formalna — decyduje o tym, jak wygląda pozwolenie na
budowę.

- **Rejestr** : roboty budowlane wymagają
*przed* pozwoleniem na budowę osobnego **pozwolenia
wojewódzkiego konserwatora zabytków** (art. 39 ust. 1 Prawa
budowlanego).
- **Ewidencja** : pozwolenie wydaje organ
architektoniczno-budowlany **w uzgodnieniu** z konserwatorem,
który zajmuje stanowisko w ciągu **30 dni** — a brak
stanowiska w tym terminie uznaje się za brak zastrzeżeń (art. 39 ust. 3).

[Pełne porównanie obu trybów](/rejestr.md).

### Jakie to obiekty

| Rodzaj | Obiekty | Udział |
|---|---|---|
| [kościół](/funkcja/kosciol.md) | 104 | 32,2% |
| wieś | 74 | 22,9% |
| [cmentarz rzymskokatolicki](/funkcja/cmentarz-rzymskokatolicki.md) | 47 | 14,6% |
| miasto | 26 | 8,0% |
| klasztor | 9 | 2,8% |
| zamek | 8 | 2,5% |
| zespół - klasztor | 7 | 2,2% |
| dzielnica | 6 | 1,9% |
| osada | 4 | 1,2% |
| zespół - kościół | 4 | 1,2% |
| [kaplica](/funkcja/kaplica.md) | 4 | 1,2% |
| [cmentarz protestancki](/funkcja/cmentarz-protestancki.md) | 4 | 1,2% |
| słup milowy | 3 | 0,9% |
| [ogród](/funkcja/ogrod.md) | 3 | 0,9% |

### Materiał

| Materiał | Obiekty | Udział |
|---|---|---|
| [ceglane](/material/ceglane.md) | 64 | 19,8% |
| [kamienne](/material/kamienne.md) | 54 | 16,7% |
| [nieznana](/material/nieznana.md) | 2 | 0,6% |
| ziemne | 2 | 0,6% |
| inna | 2 | 0,6% |
| [drewniane](/material/drewniane.md) | 2 | 0,6% |

### Gdzie

| Powiat | Obiekty | Udział |
|---|---|---|
| [wołowski](/powiat/wolowski.md) | 14 | 4,3% |
| [Kraków](/powiat/krakow.md) | 14 | 4,3% |
| [krośnieński](/powiat/krosnienski.md) | 12 | 3,7% |
| [średzki](/powiat/sredzki.md) | 11 | 3,4% |
| [trzebnicki](/powiat/trzebnicki.md) | 10 | 3,1% |
| [Wrocław](/powiat/wroclaw.md) | 9 | 2,8% |
| [wrocławski](/powiat/wroclawski.md) | 9 | 2,8% |
| [opatowski](/powiat/opatowski.md) | 7 | 2,2% |
| pińczowski | 7 | 2,2% |
| [sandomierski](/powiat/sandomierski.md) | 7 | 2,2% |
| [inowrocławski](/powiat/inowroclawski.md) | 6 | 1,9% |
| [mogileński](/powiat/mogilenski.md) | 6 | 1,9% |
| [łęczycki](/powiat/leczycki.md) | 6 | 1,9% |
| [kościański](/powiat/koscianski.md) | 6 | 1,9% |
| [będziński](/powiat/bedzinski.md) | 5 | 1,5% |
| [Kielce](/powiat/kielce.md) | 5 | 1,5% |
| [kaliski](/powiat/kaliski.md) | 5 | 1,5% |
| [kamieński](/powiat/kamienski.md) | 5 | 1,5% |
| [oławski](/powiat/olawski.md) | 5 | 1,5% |
| [świebodziński](/powiat/swiebodzinski.md) | 5 | 1,5% |
| [piotrkowski](/powiat/piotrkowski.md) | 4 | 1,2% |
| [miechowski](/powiat/miechowski.md) | 4 | 1,2% |
| [płoński](/powiat/plonski.md) | 4 | 1,2% |
| [jędrzejowski](/powiat/jedrzejowski.md) | 4 | 1,2% |

### Remont albo zakup obiektu — Polsce

W Polsce jest 323 obiektów objętych ochroną, w tym 97 w rejestrze zabytków. Ten serwis mówi, co jest w rejestrze — nie projektuje, nie remontuje i nie wydaje zaświadczeń. Napisz, czego potrzebujesz, a przekażemy zapytanie architektom i firmom pracującym przy zabytkach.

Nikogo nie polecamy i nie jesteśmy niczyim przedstawicielem. Dziś nie mamy umowy z żadną firmą — zbieramy te zapytania po to, żeby takie firmy znaleźć. [Co z tym robimy](/prywatnosc.md).

### Obiekty z XII wieku

*Obiekty z XII wieku — adresu nie publikujemy na stronach; jest on widoczny dopiero na karcie obiektu*

| Nazwa | Miejscowość | Rodzaj | Czas powstania | Ochrona |
|---|---|---|---|---|
| [obszar d. żupy solnej](/szukaj.md) | Bochnia | osada | koniec XII w. | rejestr |
| [kościół pw. Zwiastowania Najświętszej Marii Panny](/szukaj.md) | Czerwińsk nad Wisłą | kościół | XII w. | rejestr |
| [zespół d. opactwa kanoników regularnych](/szukaj.md) | Czerwińsk nad Wisłą | zespół - klasztor | XII - XV | rejestr |
| [kościół parafialny pw. Wszystkich Świętych](/szukaj.md) | Dzierzbin | kościół | koniec XII w. | rejestr |
| [kościół parafialny pw. św. Michała Archanioła](/szukaj.md) | Gdynia | kościół | 1124 r. | rejestr |
| [kościół parafialny pw. św. Jakuba Apostoła](/szukaj.md) | Giebło | kościół | XII - XIII | rejestr |
| [kościół filialny pw. Najświętszej Marii Panny Wniebowziętej](/szukaj.md) | Giecz | kościół | XII - XIII | rejestr |
| [kościół filialny pw. św. Jerzego](/szukaj.md) | Gniezno | kościół | XII w. | rejestr |
| [układ ruralistyczny](/szukaj.md) | Goszcz | wieś | 1155 r. | rejestr |
| [kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny](/szukaj.md) | Goźlice | kościół | 1134 r. | rejestr |
| [kolegiata pw. Najświętszej Marii Panny](/szukaj.md) | Głogów | kościół | XII w. | rejestr |
| [piwnice d. sukiennic](/szukaj.md) | Głogów | piwnica | koniec XII w. | rejestr |
| [układ ruralistyczny](/szukaj.md) | Henryków | wieś | 1200 r. | rejestr |
| [zespół kościoła parafialnego pw. św. Mikołaja](/szukaj.md) | Imielno | zespół - kościół | 1200 - 1850 | rejestr |
| [cmentarz](/szukaj.md) | Iłża | cmentarz rzymskokatolicki | XII w. | rejestr |
| [śródmieście](/szukaj.md) | Iłża | miasto | XII w. | rejestr |
| [kościół filialny pw. Świętego Krzyża](/szukaj.md) | Januszewice | kaplica | XII w. | rejestr |
| [ośrodek historyczny miasta](/szukaj.md) | Jelenia Góra | miasto | poł. XII w. | rejestr |
| [zespół klasztorny oo. Cystersów](/szukaj.md) | Jędrzejów | zespół - klasztor | 1200 - 1750 | rejestr |
| [założenie urbanistyczne](/szukaj.md) | Kalisz | miasto | 1. poł. XII w. | rejestr |
| [d. zespół klasztorny Cystersów](/szukaj.md) | Kamieniec Ząbkowicki | zespół - klasztor | XII - XIX | rejestr |
| [Stare Miasto](/szukaj.md) | Kamień Pomorski | miasto | pocz. XII w. | rejestr |
| [konkatedra pw. św. Jana Chrzciciela](/szukaj.md) | Kamień Pomorski | kościół | XII - XV w. | rejestr |
| [relikty murów średniowiecznego kościoła pw. św. Idziego](/szukaj.md) | Kamień Pomorski | relikt | koniec XII w. | rejestr |
| [kościół parafialny pw. św. Marcina Biskupa](/szukaj.md) | Kazimierz Biskupi | kościół | pocz. XII w. | rejestr |
| [cmentarz](/szukaj.md) | Kielce | cmentarz rzymskokatolicki | 1. poł. XII w. | rejestr |
| [katedra pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny](/szukaj.md) | Kielce | kościół | 2. poł. XII w. | rejestr |
| [zespół katedralny](/szukaj.md) | Kielce | zespół - kościół | 1171 r. | rejestr |
| [kościół parafialny pw. św.św. Piotra i Pawła](/szukaj.md) | Kije | kościół | 2. poł. XII w. | rejestr |
| [Słup Koniński](/szukaj.md) | Konin | słup milowy | 1151 r. | rejestr |
| [założenie urbanistyczne](/szukaj.md) | Kostomłoty | osada | 1149 r. | rejestr |
| [kościół parafialny pw. Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny](/szukaj.md) | Kotłów | kościół | poł. XII w. | rejestr |
| [d. zespół klasztorny Cystersów](/szukaj.md) | Kołbacz | zespół - klasztor | 1173 r. | rejestr |
| [kościół parafialny pw. św. Andrzeja](/szukaj.md) | Kościelec | kościół | XII w. | rejestr |
| [kościół pw. św. Wojciecha](/szukaj.md) | Kościelec | kościół | przełom XII/XIII w. | rejestr |
| [kościół parafialny pw. św. Wawrzyńca](/szukaj.md) | Kościelna Wieś | kościół | poł. XII w. | rejestr |
| [kościół parafialny pw. św. Wawrzyńca](/szukaj.md) | Kościelna Wieś | kościół | 2. poł. XII w. | rejestr |
| [Błonia Krakowskie](/szukaj.md) | Kraków | park | 1200 - 1913 | rejestr |
| [kościół parafialny pw. św. Mikołaja](/szukaj.md) | Kraków | kościół | XII w. | rejestr |
| [kościół pw. św.św. Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty](/szukaj.md) | Kraków | kościół | XII w. | rejestr |
| [mury obronne](/szukaj.md) | Kraków | mur obronny | XII - XV w. | rejestr |
| [obwarowania nowożytne](/szukaj.md) | Kraków | zespół - mur obronny | XII - XV w. | rejestr |
| [kaplica pw. św. Idziego](/szukaj.md) | Krobia | kaplica | XII w. | rejestr |
| [dzielnica Starego Miasta](/szukaj.md) | Kruszwica | miasto | pocz. XII w. | rejestr |
| [kolegiata pw. św.św. Piotra i Pawła](/szukaj.md) | Kruszwica | kościół | 1120 - 1130 | rejestr |
| [wieś Krzycko Małe](/szukaj.md) | Krzycko Małe | wieś | 1157 r. | rejestr |
| [Zamek Piastowski](/szukaj.md) | Legnica | zamek | XII w. | rejestr |
| [krzyż kamienny](/szukaj.md) | Licheń Stary | słup milowy | 1151 r. | rejestr |
| [kościół pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny](/szukaj.md) | Lubiń | kościół | przełom XII/XIII w. | rejestr |
| [zespół klasztorny Benedyktynów](/szukaj.md) | Lubiń | zespół - klasztor | XII w. | rejestr |
| [d. zespół klasztorny Cystersów](/szukaj.md) | Ląd | zespół - kościół | koniec XII w. | rejestr |
| [przykościelny cmentarz rzymskokatolicki](/szukaj.md) | Małuszów | cmentarz rzymskokatolicki | pocz. XII w. | rejestr |
| [układ ruralistyczny](/szukaj.md) | Mechowo | wieś | XII w. | rejestr |
| [układ dawnego miasta](/szukaj.md) | Mielnik | miasto | XII w. | rejestr |
| [fundamenty](/szukaj.md) | Międzyrzecz | fundament | XII - XIII | rejestr |
| [klasztor](/szukaj.md) | Mogilno | klasztor | XII w. | rejestr |
| [kościół, ob. parafialny pw. św. Jana Ewangelisty](/szukaj.md) | Mogilno | kościół | XII w. | rejestr |
| [przykościelny cmentarz rzymskokatolicki](/szukaj.md) | Nowy Kościół | cmentarz rzymskokatolicki | poł. XII w. | rejestr |
| [kościół kolegiacki pw. św. Marcina](/szukaj.md) | Opatów | kościół | XII w. | rejestr |
| [zespół kościoła kolegiackiego pw. św. Marcina](/szukaj.md) | Opatów | zespół - kościół | poł. XII w. | rejestr |
| [katedra pw. św.św. Piotra i Pawła](/szukaj.md) | Poznań | kościół | przełom XII/XIII w. | rejestr |
| [kościół klasztorny joannitów, ob. parafialny pw. św. Jana Jerozolimskiego](/szukaj.md) | Poznań | kościół | przełom XII/XIII w. | rejestr |
| [kolumna z krucyfiksem](/szukaj.md) | Prandocin | figura | 1. poł. XII w. | rejestr |
| [kościół parafialny pw. św. Jana Chrzciciela](/szukaj.md) | Prandocin | kościół | 1. poł. XII w. | rejestr |
| [ośrodek historyczny miasta](/szukaj.md) | Prochowice | miasto | 1. ćw. XII w. | rejestr |
| [katedra pw. Matki Boskiej i św. Zygmunta](/szukaj.md) | Płock | kościół | 1130 - 1144 | rejestr |
| [zamek](/szukaj.md) | Racibórz | zamek | XII w. | rejestr |
| [kościół parafialny pw. św. Wojciecha Biskupa i Męczennika](/szukaj.md) | Ruda | kościół | XII w. | rejestr |
| [Park im. św. Jana Sarkandra](/szukaj.md) | Rybnik | cmentarz rzymskokatolicki | XII w. | rejestr |
| [cmentarz przykościelny](/szukaj.md) | Rąbiń | cmentarz rzymskokatolicki | XII w. | rejestr |
| [kościół filialny pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny](/szukaj.md) | Rędziny | kościół | 2. poł. XII w. | rejestr |
| [kościół cmentarny pw. św. Jana Chrzciciela](/szukaj.md) | Siewierz | kościół | 1. poł. XII w. | rejestr |
| [miasto](/szukaj.md) | Skarszewy | miasto | XII - XX | rejestr |
| [zespół parkowo-rezydencjonalny](/szukaj.md) | Sobótka | zespół - klasztor | przełom XII/XIII w. | rejestr |
| [układ ruralistyczny części wsi](/szukaj.md) | Stara Góra | wieś | 1155 r. | rejestr |
| [kościół parafialny pw. św. Jana Chrzciciela](/szukaj.md) | Stara Zagość | kościół | XII w. | rejestr |
| [teren Starego Miasta](/szukaj.md) | Stargard | miasto | XII w. | rejestr |
| [kościół pw. św. Prokopa](/szukaj.md) | Strzelno | kościół | przełom XII/XIII w. | rejestr |
| [kościół, ob. parafialny pw. Świętej Trójcy](/szukaj.md) | Strzelno | kościół | XII w. | rejestr |
| [kościół, ob. parafialny pw. św. Tomasza](/szukaj.md) | Sulejów | kościół | 1176 - 1232 | rejestr |
| [zespół klasztorny Cystersów](/szukaj.md) | Sulejów | zespół - klasztor | XII - XVIII | rejestr |
| [miasto w granicach linii obwałowań](/szukaj.md) | Sławków | miasto | 4. ćw. XII w. | rejestr |
| [kościół pw. św.św. Piotra i Pawła](/szukaj.md) | Trzebnica | kościół | 1200 - 1350 | rejestr |
| [kościół parafialny pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny](/szukaj.md) | Tulce | kościół | XII w. | rejestr |
| [archikolegiata pw. Najświętszej Maryi Panny i św. Aleksego](/szukaj.md) | Tum | kościół | 1. poł. XII w. | rejestr |
| [cmentarz](/szukaj.md) | Tum | cmentarz rzymskokatolicki | XII w. | rejestr |
| [ogrodzenie](/szukaj.md) | Tum | mur/ogrodzenie | 1. poł. XII w. | rejestr |
| [historyczny układ miasta](/szukaj.md) | Wieliczka | miasto | XII w. | rejestr |
| [ośrodek historyczny miasta](/szukaj.md) | Wołów | miasto | poł. XII w. | rejestr |
| [kościół pw. Świętego Krzyża i św. Bartłomieja](/szukaj.md) | Wrocław | kościół | XII - XIV | rejestr |
| [opactwo św. Wincentego na Ołbinie](/szukaj.md) | Wrocław | kwartał /blok | XII w. | rejestr |
| [układ urbanistyczny Leśnicy](/szukaj.md) | Wrocław | miasto | 1132 - 1925 | rejestr |
| [kościół parafialny pw. św. Mikołaja](/szukaj.md) | Wysocice | kościół | przełom XII/XIII w. | rejestr |
| [ruiny klasztoru cysterskiego](/szukaj.md) | Łekno | klasztor | XII w. | rejestr |
| [układ przestrzenny miasta](/szukaj.md) | Łowicz | miasto | XII - XX | rejestr |
| [zamek](/szukaj.md) | Świny | zamek | XII w. | rejestr |
| [kościół parafialny pw. św. Mikołaja](/szukaj.md) | Żarnów | kościół | 2. poł. XII w. | rejestr |
| [zespół kościoła par. pw. Ścięcia św. Jana Chrzciciela](/szukaj.md) | Baranów Sandomierski | kościół | 1134 r. | ewidencja |
| [cmentarz rzymskokatolicki przykościelny](/szukaj.md) | Bałdrzychów | cmentarz rzymskokatolicki | XII w. | ewidencja |
| [układ ruralistyczny wsi](/szukaj.md) | Biedrzychowice Dolne | wieś | XII w. | ewidencja |
| [cmentarz rzymskokatolicki przykościelny](/szukaj.md) | Biesiadki | cmentarz rzymskokatolicki | XII w. | ewidencja |
| [układ urbanistyczny](/szukaj.md) | Bobolice | miasto | XII w. | ewidencja |
| [cmentarz rzymskokatolicki](/szukaj.md) | Bobrowniki | cmentarz rzymskokatolicki | 11.XII.1898 r. | ewidencja |
| [układ ruralistyczny wsi](/szukaj.md) | Bogunów | wieś | 1175 r. | ewidencja |
| [układ ruralistyczny wsi](/szukaj.md) | Boleścin | wieś | 1193 r. | ewidencja |
| [układ ruralistyczny wsi](/szukaj.md) | Borów | wieś | XII w. | ewidencja |
| [cmentarz rzymskokatolicki przykościelny](/szukaj.md) | Brochów | cmentarz rzymskokatolicki | XII w. | ewidencja |
| [układ ruralistyczny wsi (owalnica)](/szukaj.md) | Brzesko | wieś | XII w. | ewidencja |
| [cmentarz rzymskokatolicki przykościelny](/szukaj.md) | Brzeziny | cmentarz rzymskokatolicki | 1. poł. XII w. | ewidencja |
| [zespół klasztorny norbertanek](/szukaj.md) | Busko-Zdrój | klasztor | koniec XII w. | ewidencja |

### Inne stulecia

- [XIII w.](/wiek/xiii.md) 2 572
- [XIV w.](/wiek/xiv.md) 4 813
- [XV w.](/wiek/xv.md) 4 553
- [XVI w.](/wiek/xvi.md) 5 693
- [XVII w.](/wiek/xvii.md) 9 081
- [XVIII w.](/wiek/xviii.md) 31 206
- [XIX w.](/wiek/xix.md) 138 597
- [XX w.](/wiek/xx.md) 71 769

---

Página: https://zabytki.pages.dev/wiek/xii/
Fonte: Rejestr zabytków nieruchomych + Ewidencja zabytków nieruchomych — Narodowy Instytut Dziedzictwa
Recolha: 2026-08-21