# Rejestr czy ewidencja zabytków — co to zmienia przy budowie

> Różnica między rejestrem a ewidencją zabytków decyduje o trybie pozwolenia na budowę: pozwolenie konserwatorskie albo uzgodnienie w 30 dni. 81 187 obiektów w rejestrze, 196 665 w ewidencji.

## Rejestr czy ewidencja — co to zmienia

Obie formy ochrony wyglądają w papierach podobnie. Przy pozwoleniu na budowę prowadzą do dwóch różnych procedur, i to jest jedyny powód, dla którego warto to sprawdzić wcześniej niż w urzędzie.

### Rejestr zabytków — 81 187 obiektów

Wpis do rejestru to decyzja wojewódzkiego konserwatora zabytków. Jej
skutek przy budowie jest wprost zapisany w ustawie:

Prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie wpisanym do
rejestru zabytków wymaga, **przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na
budowę**, uzyskania **pozwolenia wojewódzkiego konserwatora
zabytków** na prowadzenie tych robót — art. 39 ust. 1 ustawy z
dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

To osobne postępowanie, o które występuje inwestor, i trzeba je zamknąć
*zanim* starosta wyda pozwolenie na budowę. W praktyce znaczy to
dodatkowy wniosek, dodatkową dokumentację i dodatkowy czas.

### Ewidencja zabytków — 196 665 obiektów

Obiekt w ewidencji nie ma decyzji o wpisie do rejestru. Skutek jest inny i
łagodniejszy, ale nie żaden:

Dla obiektu ujętego w gminnej ewidencji zabytków, a
niewpisanego do rejestru, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę wydaje organ
administracji architektoniczno-budowlanej **w uzgodnieniu z wojewódzkim
konserwatorem zabytków**. Konserwator zajmuje stanowisko w terminie
**30 dni** od doręczenia; **niezajęcie stanowiska w tym
terminie uznaje się za brak zastrzeżeń** — art. 39 ust. 3 i 4.

Różnica jest zasadnicza: w rejestrze inwestor *musi zdobyć* zgodę;
w ewidencji urząd *musi zapytać*, a milczenie konserwatora działa na
korzyść inwestora.

### ⚠️ Krajowa ewidencja to nie to samo co gminna

Publikujemy zestawienie **krajowe**, prowadzone przez
Narodowy Instytut Dziedzictwa. Ustawowe skutki przy pozwoleniu na budowę wiąże się z
**gminną** ewidencją zabytków, którą prowadzi wójt, burmistrz
albo prezydent miasta — i która bywa szersza od zestawienia krajowego.

Dlatego brak obiektu w tej wyszukiwarce
**nie dowodzi**, że nie jest on zabytkiem. Dowodzi tego wyłącznie
wypis z gminnej ewidencji albo zaświadczenie z wojewódzkiego urzędu ochrony
zabytków. Ten serwis mówi, gdzie szukać i o co pytać — nie zastępuje
urzędu.

### Jak to się rozkłada w kraju

| Województwo | Obiekty | Udział |
|---|---|---|
| wielkopolskie | 33 650 | 12,1% |
| dolnośląskie | 26 444 | 9,5% |
| mazowieckie | 24 563 | 8,8% |
| małopolskie | 23 331 | 8,4% |
| warmińsko-mazurskie | 19 869 | 7,2% |
| zachodniopomorskie | 17 625 | 6,3% |
| kujawsko-pomorskie | 17 296 | 6,2% |
| podkarpackie | 16 860 | 6,1% |
| lubelskie | 16 460 | 5,9% |
| lubuskie | 15 808 | 5,7% |
| pomorskie | 15 345 | 5,5% |
| śląskie | 13 558 | 4,9% |
| łódzkie | 10 859 | 3,9% |
| podlaskie | 9 896 | 3,6% |
| opolskie | 9 831 | 3,5% |
| świętokrzyskie | 6 457 | 2,3% |

### Kiedy je wpisywano

Data wpisu jest w źródle i mówi więcej, niż się wydaje: fala wpisów do
rejestru z lat 1960–1970 objęła przede wszystkim obiekty sakralne i
rezydencjonalne, a karty ewidencyjne to w większości praca ostatnich
dwudziestu lat.

| Dekada wpisu | Wpisy | Udział |
|---|---|---|
| 2020-te | 5 523 | 2,0% |
| 2010-te | 27 942 | 10,1% |
| 2000-te | 23 411 | 8,4% |
| 1990-te | 56 308 | 20,3% |
| 1980-te | 69 272 | 24,9% |
| 1970-te | 22 444 | 8,1% |
| 1960-te | 33 196 | 11,9% |
| 1950-te | 31 793 | 11,4% |

### Masz obiekt w rejestrze albo w ewidencji?

Ten serwis mówi, co jest w zestawieniu. Co z tego wynika dla konkretnego remontu — jaki zakres wymaga pozwolenia, kto przygotuje dokumentację, czy przysługuje dotacja — rozstrzyga architekt pracujący przy zabytkach. Napisz, a przekażemy zapytanie.

Nikogo nie polecamy i nie jesteśmy niczyim przedstawicielem. Dziś nie mamy umowy z żadną firmą — zbieramy te zapytania po to, żeby takie firmy znaleźć. [Co z tym robimy](/prywatnosc.md).

---

Página: https://zabytki.pages.dev/rejestr/
Fonte: Rejestr zabytków nieruchomych + Ewidencja zabytków nieruchomych — Narodowy Instytut Dziedzictwa
Recolha: 2026-08-21