# Zabytki w powiecie toruński — rejestr i ewidencja, 1 235 obiektów

> 1 235 obiektów objętych ochroną w powiecie toruński (kujawsko-pomorskie): 148 w rejestrze zabytków. Sprawdź, czy budynek jest zabytkiem i co z tego wynika przy pozwoleniu na budowę.

## Zabytki w powiecie toruński

**1 235** obiektów objętych ochroną — 0,4% zestawienia krajowego. **148** z nich jest wpisanych do rejestru zabytków, co zmienia tryb pozwolenia na budowę.

### Rejestr czy ewidencja — powiat toruński

Z 1 235 obiektów **148** jest wpisanych do
**rejestru zabytków** (12,0%), a
**1 087** figuruje wyłącznie w **ewidencji**.
Różnica nie jest formalna — decyduje o tym, jak wygląda pozwolenie na
budowę.

- **Rejestr** : roboty budowlane wymagają
*przed* pozwoleniem na budowę osobnego **pozwolenia
wojewódzkiego konserwatora zabytków** (art. 39 ust. 1 Prawa
budowlanego).
- **Ewidencja** : pozwolenie wydaje organ
architektoniczno-budowlany **w uzgodnieniu** z konserwatorem,
który zajmuje stanowisko w ciągu **30 dni** — a brak
stanowiska w tym terminie uznaje się za brak zastrzeżeń (art. 39 ust. 3).

[Pełne porównanie obu trybów](/rejestr.md).

### Jakie to obiekty

| Rodzaj obiektu | Obiekty | Udział |
|---|---|---|
| [budynek mieszkalny](/powiat/torunski/budynek-mieszkalny.md) | 237 | 19,2% |
| [kamienica](/funkcja/kamienica.md) | 191 | 15,5% |
| [cmentarz protestancki](/funkcja/cmentarz-protestancki.md) | 61 | 4,9% |
| [dwór](/funkcja/dwor.md) | 57 | 4,6% |
| [kościół](/funkcja/kosciol.md) | 54 | 4,4% |
| [ogród](/funkcja/ogrod.md) | 51 | 4,1% |
| [budynek gospodarczy](/funkcja/budynek-gospodarczy.md) | 48 | 3,9% |
| [cmentarz rzymskokatolicki](/funkcja/cmentarz-rzymskokatolicki.md) | 44 | 3,6% |
| [czworak](/funkcja/czworak.md) | 32 | 2,6% |
| [pałac](/funkcja/palac.md) | 30 | 2,4% |
| [kapliczka](/funkcja/kapliczka.md) | 29 | 2,3% |
| [obora](/funkcja/obora.md) | 25 | 2,0% |
| [willa](/funkcja/willa.md) | 21 | 1,7% |
| [mur/ogrodzenie](/funkcja/mur-ogrodzenie.md) | 20 | 1,6% |

### Z czego są zbudowane

W powiecie toruński jest **59** obiektów drewnianych — 4,8%. To materiał najbardziej narażony: pożar, wilgoć i brak użytkowania niszczą go szybciej niż mur.

| Materiał | Obiekty | Udział |
|---|---|---|
| [ceglane](/material/ceglane.md) | 901 | 73,0% |
| [drewniane](/material/drewniane.md) | 59 | 4,8% |
| [kamienne](/material/kamienne.md) | 18 | 1,5% |
| [betonowe](/material/betonowe.md) | 7 | 0,6% |
| metalowe | 2 | 0,2% |
| mur pruski | 2 | 0,2% |
| [nieznana](/material/nieznana.md) | 1 | 0,1% |
| glinobitka | 1 | 0,1% |

### Kiedy powstały

Wiek nie jest podany w źródle w postaci liczby — w rubryce
„czas powstania” stoi zapis słowny w rodzaju „2. poł. XIX
w.” albo „przełom XVIII/XIX w.”. Wyliczyliśmy z niego wiek
dla 96,7% obiektów w kraju; to kolumna, której w źródle nie ma.

| Wiek | Obiekty | Udział |
|---|---|---|
| [XIX w.](/wiek/xix.md) | 686 | 55,5% |
| [XX w.](/wiek/xx.md) | 426 | 34,5% |
| [XVIII w.](/wiek/xviii.md) | 43 | 3,5% |
| [XIII w.](/wiek/xiii.md) | 32 | 2,6% |
| [XIV w.](/wiek/xiv.md) | 23 | 1,9% |
| [XVII w.](/wiek/xvii.md) | 12 | 1,0% |
| [XV w.](/wiek/xv.md) | 2 | 0,2% |
| [XVI w.](/wiek/xvi.md) | 1 | 0,1% |

#### Najstarsze w tym zestawieniu — powiat toruński

- [baszta narożna](/szukaj.md) Zamek Bierzgłowski — przełom XIII/XIV w.
- [brama](/szukaj.md) Zamek Bierzgłowski — przełom XIII/XIV w.
- [cmentarz przykościelny](/szukaj.md) Łążyn — 1300 - 1399
- [katedra pw. św. Trójcy](/szukaj.md) Chełmża — 1251 - 1359
- [kościół fil. pw. św. Mikołaja](/szukaj.md) Chełmża — 2. poł. XIII w.
- [kościół filialny pw. Podwyższenia Krzyża Świętego](/szukaj.md) Przeczno — 1300 r.
- [kościół katedralny pw. Świętej Trójcy](/szukaj.md) Chełmża — 2. poł. XIII w.
- [kościół par. pw. Podwyższenia Krzyża Św.](/szukaj.md) Rogowo — 1300 r.

### W których gminach

| Gmina | Obiekty | Udział |
|---|---|---|
| Chełmża (gm. miejska) | 403 | 32,6% |
| Chełmża | 327 | 26,5% |
| Łysomice | 115 | 9,3% |
| Czernikowo | 92 | 7,4% |
| Lubicz | 88 | 7,1% |
| Obrowo | 88 | 7,1% |
| Zławieś Wielka | 67 | 5,4% |
| Łubianka | 40 | 3,2% |
| Wielka Nieszawka | 15 | 1,2% |

Gminy nie mają tu własnych stron: strona gminy byłaby podzbiorem strony powiatu i opisywałaby te same obiekty drugi raz. Każdy obiekt można wyszukać po nazwie miejscowości.

### Remont albo zakup obiektu — powiecie toruński

W powiecie toruński jest 1 235 obiektów objętych ochroną, w tym 148 w rejestrze zabytków. Ten serwis mówi, co jest w rejestrze — nie projektuje, nie remontuje i nie wydaje zaświadczeń. Napisz, czego potrzebujesz, a przekażemy zapytanie architektom i firmom pracującym przy zabytkach.

Nikogo nie polecamy i nie jesteśmy niczyim przedstawicielem. Dziś nie mamy umowy z żadną firmą — zbieramy te zapytania po to, żeby takie firmy znaleźć. [Co z tym robimy](/prywatnosc.md).

### Obiekty w powiecie toruński

*Powiat toruński — adresu nie publikujemy na stronach; jest on widoczny dopiero na karcie obiektu*

| Nazwa | Miejscowość | Rodzaj | Czas powstania | Ochrona |
|---|---|---|---|---|
| [kamienne ogrodzenie](/szukaj.md) | Bierzgłowo | mur/ogrodzenie | pocz. XX w. | rejestr |
| [kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny](/szukaj.md) | Bierzgłowo | kościół | XIV w. | rejestr |
| [wiatrak koźlak](/szukaj.md) | Bierzgłowo | wiatrak | koniec XIX w. | rejestr |
| [kościół parafialny pw. św. Marii Magdaleny](/szukaj.md) | Biskupice | kościół | 1794 r. | rejestr |
| [park](/szukaj.md) | Brąchnówko | park | poł. XIX w. | rejestr |
| [pałac](/szukaj.md) | Brąchnówko | pałac | 1870 - 1880 | rejestr |
| [zespół pałacowo-parkowy](/szukaj.md) | Brąchnówko | zespół - pałac | 1870 - 1880 | rejestr |
| [bryła i elewacje frontowe tzw. małego ratusza](/szukaj.md) | Chełmża | budynek mieszkalny | przełom XIX/XX w. | rejestr |
| [cmentarz parafialny, tzw. stary](/szukaj.md) | Chełmża | cmentarz rzymskokatolicki | 1887 r. | rejestr |
| [dom](/szukaj.md) | Chełmża | budynek mieszkalny | 1880 r. | rejestr |
| [dom](/szukaj.md) | Chełmża | kamienica | 1901 r. | rejestr |
| [dom z oficynami](/szukaj.md) | Chełmża | kamienica | koniec XIX w. | rejestr |
| [kaplica grobowa rodziny von Kalkstein](/szukaj.md) | Chełmża | mauzoleum | 1858 - 1862 | rejestr |
| [kościół katedralny pw. Świętej Trójcy](/szukaj.md) | Chełmża | kościół | 2. poł. XIII w. | rejestr |
| [kościół parafialny pw. św. Mikołaja](/szukaj.md) | Chełmża | kościół | przełom XIII/XIV w. | rejestr |
| [mauzoleum rodziny Zawiszów-Czarnych](/szukaj.md) | Chełmża | mauzoleum | 1879 r. | rejestr |
| [mur z bramą](/szukaj.md) | Chełmża | mur/ogrodzenie | 1897 - 1900 | rejestr |
| [ogrodzenie](/szukaj.md) | Chełmża | mur/ogrodzenie | 1897 r. | rejestr |
| [ratusz](/szukaj.md) | Chełmża | ratusz | 1897 - 1900 | rejestr |
| [willa](/szukaj.md) | Chełmża | willa | 1882 r. | rejestr |
| [wodociągowa wieża ciśnień](/szukaj.md) | Chełmża | wieża ciśnień | 1900 r. | rejestr |
| [zespół zabudowy magistratu](/szukaj.md) | Chełmża | zespół - ratusz | 1897 - 1900 | rejestr |
| [cmentarz](/szukaj.md) | Czarnowo | cmentarz rzymskokatolicki | 1873 r. | rejestr |
| [dzwonnica z kruchtą](/szukaj.md) | Czarnowo | dzwonnica | pocz. XVIII w. | rejestr |
| [kościół parafialny pw. św. Marcina](/szukaj.md) | Czarnowo | kościół | przełom XIII/XIV w. | rejestr |
| [kościół parafialny pw. św. Bartłomieja](/szukaj.md) | Czernikowo | kościół | przełom XIII/XIV w. | rejestr |
| [kościół parafialny pw. św. Wawrzyńca](/szukaj.md) | Dobrzejewice | kościół | 1891 - 1893 | rejestr |
| [ogrodzenie](/szukaj.md) | Dobrzejewice | mur/ogrodzenie | koniec XIX w. | rejestr |
| [kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny](/szukaj.md) | Dźwierzno | kościół | 1300 r. | rejestr |
| [kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny](/szukaj.md) | Gostkowo | kościół | przełom XIII/XIV w. | rejestr |
| [cmentarz rodziny von Wolff](/szukaj.md) | Gronowo | cmentarz rodowy | 1815 r. | rejestr |
| [kaplica grobowa rodziny Wolff z Gronowa](/szukaj.md) | Gronowo | mauzoleum | 1860 r. | rejestr |
| [kościół parafialny pw. św. Mikołaja](/szukaj.md) | Gronowo | kościół | XIV w. | rejestr |
| [park](/szukaj.md) | Gronowo | ogród | koniec XIX w. | rejestr |
| [pałac](/szukaj.md) | Gronowo | pałac | 1919 r. | rejestr |
| [park dworski](/szukaj.md) | Gronówko | park | koniec XIX w. | rejestr |
| [kościół parafialny pw. św. Katarzyny](/szukaj.md) | Grzywna | kościół | przełom XIII/XIV w. | rejestr |
| [kościół ewangelicki](/szukaj.md) | Grębocin | kościół | XIV w. | rejestr |
| [willa](/szukaj.md) | Grębocin | willa | pocz. XX w. | rejestr |
| [cmentarz](/szukaj.md) | Górsk | cmentarz protestancki | 1873 r. | rejestr |
| [kościół ewangelicki, ob. rzymskokatolicki pw. Podwyższenia Krzyża Świętego](/szukaj.md) | Górsk | kościół | 1661 - 1687 | rejestr |
| [park dworski](/szukaj.md) | Głuchowo | ogród | 1871 r. | rejestr |
| [pałac](/szukaj.md) | Głuchowo | pałac | 1871 r. | rejestr |
| [pozostałości ogrodzenia z bramą wjazdową i furtkami](/szukaj.md) | Głuchowo | brama | 1871 r. | rejestr |
| [dwór](/szukaj.md) | Jedwabno | dwór | koniec XVIII w. | rejestr |
| [park krajobrazowy](/szukaj.md) | Jedwabno | park | XIX w. | rejestr |
| [kościół pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny](/szukaj.md) | Kiełbasin | kościół | XIV w. | rejestr |
| [park dworski](/szukaj.md) | Kijaszkowo | park | przełom XVIII/XIX w. | rejestr |
| [spichlerz folwarczny](/szukaj.md) | Kowróz | spichlerz (folwarczny/chłopski) | 1870 - 1885 | rejestr |
| [ogrodzenie z bramą](/szukaj.md) | Kończewice | mur/ogrodzenie | poł. XIX w. | rejestr |
| [park](/szukaj.md) | Kończewice | ogród | poł. XIX w. | rejestr |
| [pałac](/szukaj.md) | Kończewice | pałac | pocz. XX w. | rejestr |
| [zespół pałacowo-parkowy](/szukaj.md) | Kończewice | zespół - pałac | pocz. XX w. | rejestr |
| [dom mieszkalny](/szukaj.md) | Lubicz Dolny | budynek mieszkalny | data nieznana | rejestr |
| [magazyn zbożowy](/szukaj.md) | Lubicz Dolny | magazyn | przełom XIX/XX w. | rejestr |
| [młyn z magazynami mąki i otrąb](/szukaj.md) | Lubicz Dolny | młyn | 1917 - 1918 | rejestr |
| [willa dyrektora](/szukaj.md) | Lubicz Dolny | willa | 1909 - 1910 | rejestr |
| [zespół zabudowy młyna](/szukaj.md) | Lubicz Dolny | zespół - młyn | 1917 - 1918 | rejestr |
| [kościół parafialny pw. św. Marcina](/szukaj.md) | Mazowsze | kościół | 1900 r. | rejestr |
| [ogrodzenie z bramą](/szukaj.md) | Mazowsze | mur/ogrodzenie | 1900 r. | rejestr |
| [starodrzew](/szukaj.md) | Mazowsze | zieleń towarzysząca | data nieznana | rejestr |
| [cmentarz jeńców wojennych z II wojny światowej](/szukaj.md) | Mała Nieszawka | cmentarz II wojna światowa | 1939 - 1945 | rejestr |
| [kaplica mennonicka, ob. kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa](/szukaj.md) | Mała Nieszawka | kaplica | 1890 r. | rejestr |
| [ruiny zamku](/szukaj.md) | Mała Nieszawka | zamek | poł. XIII w. | rejestr |
| [kościół parafialny pw. św. Ignacego Loyoli](/szukaj.md) | Młyniec Drugi | kościół | 1. poł. XVIII w. | rejestr |
| [dom ogrodnika](/szukaj.md) | Nawra | budynek mieszkalny | poł. XIX w. | rejestr |
| [karczma](/szukaj.md) | Nawra | karczma | przełom XVIII/XIX w. | rejestr |
| [kościół parafialny pw. św. Katarzyny](/szukaj.md) | Nawra | kościół | XIV w. | rejestr |
| [oficyna pałacowa lewa](/szukaj.md) | Nawra | oficyna mieszkalna | 1798 - 1803 | rejestr |
| [oficyna pałacowa prawa](/szukaj.md) | Nawra | oficyna mieszkalna | 1798 - 1803 | rejestr |
| [park pałacowy](/szukaj.md) | Nawra | park | po 1865 r. | rejestr |
| [pałac](/szukaj.md) | Nawra | pałac | 1798 - 1805 | rejestr |
| [dwór, ob. Urząd Gminy](/szukaj.md) | Obrowo | dwór | przełom XVIII/XIX w. | rejestr |
| [park](/szukaj.md) | Obrowo | park | koniec XIX w. | rejestr |
| [kaplica grobowa rodziny von Wegner wraz z kryptą grobową](/szukaj.md) | Ostaszewo | mauzoleum | 2. poł. XIX w. | rejestr |
| [park](/szukaj.md) | Ostaszewo | park | 2. poł. XIX w. | rejestr |
| [kościół parafialny pw. św. Mikołaja](/szukaj.md) | Papowo Toruńskie | kościół | przełom XIII/XIV w. | rejestr |
| [brama wjazdowa](/szukaj.md) | Piwnice | brama | 2. poł. XX w. | rejestr |
| [budynek ośrodka radioastronomii](/szukaj.md) | Piwnice | budynek dydaktyczny | 1972 - 1973 | rejestr |
| [budynku naukowo-mieszkalnego](/szukaj.md) | Piwnice | budynek dydaktyczny | data nieznana | rejestr |
| [dojazdowa aleja lipowa](/szukaj.md) | Piwnice | zieleń towarzysząca | 1948 r. | rejestr |
| [otoczenie](/szukaj.md) | Piwnice | Otoczenie zabytku |   | rejestr |
| [park](/szukaj.md) | Piwnice | ogród | 1948 r. | rejestr |
| [pawilon obserwacyjny](/szukaj.md) | Piwnice | obserwatorium | 1954 - 1957 | rejestr |
| [pawilon obserwacyjny](/szukaj.md) | Piwnice | obserwatorium | 1948 r. | rejestr |
| [pawilon obserwacyjny](/szukaj.md) | Piwnice | obserwatorium | 1954 - 1957 | rejestr |
| [pawilon obserwacyjny](/szukaj.md) | Piwnice | obserwatorium | 1961 - 1962 | rejestr |
| [zespół obserwatorium astronomicznego Instytutu Astronomii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu](/szukaj.md) | Piwnice | zespół - obserwatorium | 1948 r. | rejestr |
| [park](/szukaj.md) | Pluskowęsy | park | poł. XIX w. | rejestr |
| [pałac](/szukaj.md) | Pluskowęsy | pałac | 1860 - 1870 | rejestr |
| [zespół pałacowo-parkowy](/szukaj.md) | Pluskowęsy | zespół - pałac | 1860 - 1870 | rejestr |
| [kościół filialny pw. Podwyższenia Krzyża Świętego](/szukaj.md) | Przeczno | kościół | 1300 r. | rejestr |
| [ogrodzenie](/szukaj.md) | Przeczno | mur/ogrodzenie | 1699 r. | rejestr |
| [browar, ob. hotel](/szukaj.md) | Przysiek | browar | XVIII w. | rejestr |
| [dom mieszkalny](/szukaj.md) | Przysiek | budynek mieszkalny | XVIII w. | rejestr |
| [dwór](/szukaj.md) | Przysiek | dwór | XVIII w. | rejestr |
| [młyn](/szukaj.md) | Przysiek | młyn | XVIII w. | rejestr |
| [ogrodzenie z bramami](/szukaj.md) | Przysiek | mur/ogrodzenie | data nieznana | rejestr |
| [otoczenie](/szukaj.md) | Przysiek | Otoczenie zabytku |   | rejestr |
| [park](/szukaj.md) | Przysiek | park | koniec XIX w. | rejestr |
| [zespół zabudowań gospodarczych](/szukaj.md) | Przysiek | zespół - dwór | XVIII w. | rejestr |
| [cmentarz ewangelicki](/szukaj.md) | Pędzewo | cmentarz protestancki | poł. XIX w. | rejestr |
| [kaplica cmentarna poewangelicka](/szukaj.md) | Pędzewo | kaplica | 2. ćw. XIX w. | rejestr |
| [kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego](/szukaj.md) | Rogowo | kościół | XIV w. | rejestr |
| [komora celna, ob. budynek gospodarczy](/szukaj.md) | Silno | komora celna | 4. ćw. XIX w. | rejestr |
| [dwór](/szukaj.md) | Skłudzewo | dwór | 3. ćw. XIX w. | rejestr |
| [hydrofornia](/szukaj.md) | Skłudzewo | inne urządzenie hydrotechniczne | przełom XIX/XX w. | rejestr |
| [park](/szukaj.md) | Skłudzewo | park | poł. XIX w. | rejestr |
| [stajnia, ob. magazyn](/szukaj.md) | Skłudzewo | budynek gospodarczy | przełom XIX/XX w. | rejestr |
| [zespół dworsko-parkowy](/szukaj.md) | Skłudzewo | zespół - dwór | przełom XIX/XX w. | rejestr |

### Według rodzaju — powiat toruński

- [budynek mieszkalny — powiat toruński](/powiat/torunski/budynek-mieszkalny.md) 237

### Powiaty o podobnej liczbie obiektów

- [jarosławski](/powiat/jaroslawski.md) 1 354
- [puławski](/powiat/pulawski.md) 1 339
- [bialski](/powiat/bialski.md) 1 321
- [żagański](/powiat/zaganski.md) 1 315
- [przemyski](/powiat/przemyski.md) 1 302
- [gryficki](/powiat/gryficki.md) 1 269
- [lwówecki](/powiat/lwowecki.md) 1 246
- [nowodworski](/powiat/nowodworski.md) 1 229
- [wrocławski](/powiat/wroclawski.md) 1 213
- [białostocki](/powiat/bialostocki.md) 1 198
- [Lublin](/powiat/lublin.md) 1 184
- [pilski](/powiat/pilski.md) 1 176
- [krasnostawski](/powiat/krasnostawski.md) 1 156

Sąsiedztwo liczone wielkością zestawienia, nie rankingiem: lista przesuwa się wraz z powiatem, więc każdy z 309 powiatów jest osiągalny z pozostałych. [Wszystkie](/powiat.md).

---

Página: https://zabytki.pages.dev/powiat/torunski/
Fonte: Rejestr zabytków nieruchomych + Ewidencja zabytków nieruchomych — Narodowy Instytut Dziedzictwa
Recolha: 2026-08-21