# Zabytki w powiecie iławski — rejestr i ewidencja, 934 obiektów

> 934 obiektów objętych ochroną w powiecie iławski (warmińsko-mazurskie): 279 w rejestrze zabytków. Sprawdź, czy budynek jest zabytkiem i co z tego wynika przy pozwoleniu na budowę.

## Zabytki w powiecie iławski

**934** obiektów objętych ochroną — 0,3% zestawienia krajowego. **279** z nich jest wpisanych do rejestru zabytków, co zmienia tryb pozwolenia na budowę.

### Rejestr czy ewidencja — powiat iławski

Z 934 obiektów **279** jest wpisanych do
**rejestru zabytków** (29,9%), a
**655** figuruje wyłącznie w **ewidencji**.
Różnica nie jest formalna — decyduje o tym, jak wygląda pozwolenie na
budowę.

- **Rejestr** : roboty budowlane wymagają
*przed* pozwoleniem na budowę osobnego **pozwolenia
wojewódzkiego konserwatora zabytków** (art. 39 ust. 1 Prawa
budowlanego).
- **Ewidencja** : pozwolenie wydaje organ
architektoniczno-budowlany **w uzgodnieniu** z konserwatorem,
który zajmuje stanowisko w ciągu **30 dni** — a brak
stanowiska w tym terminie uznaje się za brak zastrzeżeń (art. 39 ust. 3).

[Pełne porównanie obu trybów](/rejestr.md).

### Jakie to obiekty

| Rodzaj obiektu | Obiekty | Udział |
|---|---|---|
| [budynek mieszkalny](/powiat/ilawski/budynek-mieszkalny.md) | 158 | 16,9% |
| [cmentarz protestancki](/powiat/ilawski/cmentarz-protestancki.md) | 135 | 14,5% |
| [chałupa](/funkcja/chalupa.md) | 66 | 7,1% |
| [kościół](/funkcja/kosciol.md) | 57 | 6,1% |
| [dwór](/funkcja/dwor.md) | 53 | 5,7% |
| [cmentarz rzymskokatolicki](/funkcja/cmentarz-rzymskokatolicki.md) | 29 | 3,1% |
| [kamienica](/funkcja/kamienica.md) | 27 | 2,9% |
| [stodoła](/funkcja/stodola.md) | 23 | 2,5% |
| [budynek gospodarczy](/funkcja/budynek-gospodarczy.md) | 22 | 2,4% |
| [ogród](/funkcja/ogrod.md) | 22 | 2,4% |
| [park](/funkcja/park.md) | 20 | 2,1% |
| [pałac](/funkcja/palac.md) | 20 | 2,1% |
| [Otoczenie zabytku](/funkcja/otoczenie-zabytku.md) | 13 | 1,4% |
| [folwark](/funkcja/folwark.md) | 13 | 1,4% |

### Z czego są zbudowane

W powiecie iławski jest **104** obiektów drewnianych — 11,1%. To materiał najbardziej narażony: pożar, wilgoć i brak użytkowania niszczą go szybciej niż mur.

| Materiał | Obiekty | Udział |
|---|---|---|
| [ceglane](/material/ceglane.md) | 476 | 51,0% |
| [drewniane](/material/drewniane.md) | 104 | 11,1% |
| [kamienne](/material/kamienne.md) | 15 | 1,6% |
| mur pruski | 7 | 0,7% |
| [szachulcowe](/material/szachulcowe.md) | 2 | 0,2% |
| [betonowe](/material/betonowe.md) | 2 | 0,2% |
| glinobitka | 2 | 0,2% |
| metalowe | 1 | 0,1% |

### Kiedy powstały

Wiek nie jest podany w źródle w postaci liczby — w rubryce
„czas powstania” stoi zapis słowny w rodzaju „2. poł. XIX
w.” albo „przełom XVIII/XIX w.”. Wyliczyliśmy z niego wiek
dla 96,7% obiektów w kraju; to kolumna, której w źródle nie ma.

| Wiek | Obiekty | Udział |
|---|---|---|
| [XIX w.](/wiek/xix.md) | 490 | 52,5% |
| [XX w.](/wiek/xx.md) | 156 | 16,7% |
| [XVIII w.](/wiek/xviii.md) | 130 | 13,9% |
| [XIV w.](/wiek/xiv.md) | 49 | 5,2% |
| [XVII w.](/wiek/xvii.md) | 15 | 1,6% |
| [XVI w.](/wiek/xvi.md) | 12 | 1,3% |
| [XV w.](/wiek/xv.md) | 9 | 1,0% |
| [XIII w.](/wiek/xiii.md) | 4 | 0,4% |

#### Najstarsze w tym zestawieniu — powiat iławski

- [Stare Miasto](/szukaj.md) Lubawa — 1270 r.
- [cmentarz przykościelny](/szukaj.md) Prątnica — 1300 r.
- [kościół parafialny pw. św. Katarzyny](/szukaj.md) Prątnica — 1300 r.
- [mury obronne](/szukaj.md) Lubawa — od 1300 r.
- [baszta](/szukaj.md) Zalewo — XIV w.
- [baszta (ob. dom)](/szukaj.md) Lubawa — XIV - XVI w.
- [baszta, ob. dom](/szukaj.md) Lubawa — XIV - XVI w.
- [cmentarz ewangelicki, ob. rzymskokatolicki przykościelny](/szukaj.md) Bałoszyce — XIV w.

### W których gminach

| Gmina | Obiekty | Udział |
|---|---|---|
| Lubawa | 184 | 19,7% |
| Susz - obszar wiejski | 149 | 16,0% |
| Iława | 126 | 13,5% |
| Zalewo - obszar wiejski | 125 | 13,4% |
| Lubawa (gm. miejska) | 88 | 9,4% |
| Iława (gm. miejska) | 74 | 7,9% |
| Susz - miasto | 71 | 7,6% |
| Kisielice - obszar wiejski | 63 | 6,7% |
| Zalewo - miasto | 30 | 3,2% |
| Kisielice - miasto | 24 | 2,6% |

Gminy nie mają tu własnych stron: strona gminy byłaby podzbiorem strony powiatu i opisywałaby te same obiekty drugi raz. Każdy obiekt można wyszukać po nazwie miejscowości.

### Remont albo zakup obiektu — powiecie iławski

W powiecie iławski jest 934 obiektów objętych ochroną, w tym 279 w rejestrze zabytków. Ten serwis mówi, co jest w rejestrze — nie projektuje, nie remontuje i nie wydaje zaświadczeń. Napisz, czego potrzebujesz, a przekażemy zapytanie architektom i firmom pracującym przy zabytkach.

Nikogo nie polecamy i nie jesteśmy niczyim przedstawicielem. Dziś nie mamy umowy z żadną firmą — zbieramy te zapytania po to, żeby takie firmy znaleźć. [Co z tym robimy](/prywatnosc.md).

### Obiekty w powiecie iławski

*Powiat iławski — adresu nie publikujemy na stronach; jest on widoczny dopiero na karcie obiektu*

| Nazwa | Miejscowość | Rodzaj | Czas powstania | Ochrona |
|---|---|---|---|---|
| [brama parkowa](/szukaj.md) | Bałoszyce | brama | koniec XIX w. | rejestr |
| [brama wjazdowa I](/szukaj.md) | Bałoszyce | brama | koniec XIX w. | rejestr |
| [brama wjazdowa II](/szukaj.md) | Bałoszyce | brama | koniec XIX w. | rejestr |
| [budynek gospodarczy I](/szukaj.md) | Bałoszyce | budynek gospodarczy | przełom XIX/XX w. | rejestr |
| [budynek gospodarczy II](/szukaj.md) | Bałoszyce | budynek gospodarczy | przełom XIX/XX w. | rejestr |
| [budynek gospodarczy III](/szukaj.md) | Bałoszyce | budynek gospodarczy | przełom XIX/XX w. | rejestr |
| [budynek gospodarczy IV](/szukaj.md) | Bałoszyce | budynek gospodarczy | przełom XIX/XX w. | rejestr |
| [cmentarz przykościelny](/szukaj.md) | Bałoszyce | cmentarz rzymskokatolicki | XIV w. | rejestr |
| [dom odźwiernego](/szukaj.md) | Bałoszyce | budynek mieszkalny | XIX w. | rejestr |
| [kościół ewangelicki, ob. rzymskokatolicki parafialny pw. Świętej Rodziny](/szukaj.md) | Bałoszyce | kościół | XIV w. | rejestr |
| [park](/szukaj.md) | Bałoszyce | park | poł. XIX w. | rejestr |
| [pałac](/szukaj.md) | Bałoszyce | pałac | 1. poł. XVII w. | rejestr |
| [pozostałości amfiteatru](/szukaj.md) | Bałoszyce | amfiteatr | koniec XIX w. | rejestr |
| [rządcówka](/szukaj.md) | Bałoszyce | rządcówka | przełom XIX/XX w. | rejestr |
| [stajnia cugowa z wozownią](/szukaj.md) | Bałoszyce | stajnia | przełom XIX/XX w. | rejestr |
| [zespół rezydencjonalny](/szukaj.md) | Bałoszyce | zespół - pałac | 1. ćw. XVI w. | rejestr |
| [most kolejowy (nad rz. Drwęcą)](/szukaj.md) | Biała Góra | most | 1870 r. | rejestr |
| [Szkoła Czerwona](/szukaj.md) | Boreczno | szkoła | 1908 r. | rejestr |
| [cmentarz przykościelny](/szukaj.md) | Boreczno | cmentarz rzymskokatolicki | data nieznana | rejestr |
| [kościół parafialny pw. Podwyższenia Świętego Krzyża](/szukaj.md) | Boreczno | kościół | 1. poł. XIV w. | rejestr |
| [otoczenie](/szukaj.md) | Boreczno | Otoczenie zabytku |   | rejestr |
| [pastorówka](/szukaj.md) | Boreczno | plebania | 1860 r. | rejestr |
| [cmentarz](/szukaj.md) | Byszwałd | cmentarz |   | rejestr |
| [cmentarz przykościelny](/szukaj.md) | Byszwałd | cmentarz rzymskokatolicki | pocz. XIV w. | rejestr |
| [dzwonnica](/szukaj.md) | Byszwałd | dzwonnica | XVIII w. | rejestr |
| [kaplica cmentarna](/szukaj.md) | Byszwałd | kaplica | 2. poł. XIX w. | rejestr |
| [kościół filialny pw. św. Andrzeja](/szukaj.md) | Byszwałd | kościół | pocz. XIV w. | rejestr |
| [dwór](/szukaj.md) | Bądki | dwór | 1869 r. | rejestr |
| [park podworski, krajobrazowy](/szukaj.md) | Bądki | park | XIX w. | rejestr |
| [zespół dworsko-parkowy](/szukaj.md) | Bądki | zespół - dwór | XIX w. | rejestr |
| [cmentarz przykościelny](/szukaj.md) | Dobrzyki | cmentarz rzymskokatolicki | data nieznana | rejestr |
| [kościół filialny pw. św.św. Piotra i Pawła](/szukaj.md) | Dobrzyki | kościół | 1320 r. | rejestr |
| [park krajobrazowy](/szukaj.md) | Fijewo | park | 1904 - 1905 | rejestr |
| [dwór](/szukaj.md) | Franciszkowo | dwór | XIX w. | rejestr |
| [cmentarz przykościelny](/szukaj.md) | Frednowy | cmentarz protestancki | 1768 r. | rejestr |
| [kościół ewangelicki, ob. rzymskokatolicki parafialny pw. Trójcy Przenajświętrzej](/szukaj.md) | Frednowy | kościół | 1768 r. | rejestr |
| [dawny park dworski](/szukaj.md) | Gardzień | park | 2. poł. XIX w. | rejestr |
| [kościół ewangelicki, ob. rzymskokatolicki filialny pw. św. Wojciecha](/szukaj.md) | Gałdowo | kościół | XVI w. | rejestr |
| [dwór](/szukaj.md) | Girgajny | dwór | 2. poł. XIX w. | rejestr |
| [otoczenie](/szukaj.md) | Girgajny | Otoczenie zabytku |   | rejestr |
| [park podworski](/szukaj.md) | Girgajny | park | XIX w. | rejestr |
| [rozplanowanie przestrzenne d. folwarku](/szukaj.md) | Girgajny | zespół - folwark | 1860 r. | rejestr |
| [spichlerz](/szukaj.md) | Girgajny | spichlerz (folwarczny/chłopski) | 2. poł. XIX w. | rejestr |
| [cmentarz przykościelny](/szukaj.md) | Grabowo | cmentarz rzymskokatolicki | 1815 r. | rejestr |
| [dzwonnica](/szukaj.md) | Grabowo | dzwonnica | przełom XIX/XX w. | rejestr |
| [kościół ewangelicki, ob. rzymskokatolicki parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny](/szukaj.md) | Grabowo | kościół | 1815 r. | rejestr |
| [ogrodzenie z 4 kapliczkami, bramami i furtkami](/szukaj.md) | Grabowo | mur/ogrodzenie | koniec XIX w. | rejestr |
| [plebania](/szukaj.md) | Grabowo | plebania | 1. poł. XIX w. | rejestr |
| [dwór, ob. dom](/szukaj.md) | Gubławki | dwór | przełom XIX/XX w. | rejestr |
| [otoczenie](/szukaj.md) | Gubławki | Otoczenie zabytku |   | rejestr |
| [budynek administracyjny rzeźni](/szukaj.md) | Iława | budynek administracyjny | 1905 r. | rejestr |
| [budynek administracyjny stacji uzdatniania wody](/szukaj.md) | Iława | budynek administracyjny | 1903 r. | rejestr |
| [budynek mieszkalno-gospodarczy](/szukaj.md) | Iława | budynek mieszkalny | 1912 r. | rejestr |
| [dom](/szukaj.md) | Iława | kamienica | 4. ćw. XIX w. | rejestr |
| [dom](/szukaj.md) | Iława | kamienica | 3. ćw. XIX w. | rejestr |
| [dom](/szukaj.md) | Iława | kamienica | 1910 r. | rejestr |
| [dworzec kolejowy](/szukaj.md) | Iława | dworzec | 1905 r. | rejestr |
| [gazownia](/szukaj.md) | Iława | gazownia | 1899 r. | rejestr |
| [hala miejska, ob. kino](/szukaj.md) | Iława | hala targowa | koniec XIX w. | rejestr |
| [kamienica](/szukaj.md) | Iława | kamienica | przełom XIX/XX w. | rejestr |
| [kamienica z oficynami](/szukaj.md) | Iława | kamienica | 1900 r. | rejestr |
| [kamienica z oficyną](/szukaj.md) | Iława | kamienica | pocz. XX w. | rejestr |
| [kościół parafialny pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny](/szukaj.md) | Iława | kościół | 1933 r. | rejestr |
| [kościół parafialny pw. Przemienienia Pańskiego](/szukaj.md) | Iława | kościół | 1. poł. XIV w. | rejestr |
| [magazyn prowiantowy](/szukaj.md) | Iława | magazyn | 1880 r. | rejestr |
| [młyn wodny](/szukaj.md) | Iława | młyn | 1912 r. | rejestr |
| [młyn, ob. budynek magazynowo-usługowy](/szukaj.md) | Iława | młyn | koniec XIX w. | rejestr |
| [ogrodzenie tzw. trejaż](/szukaj.md) | Iława | mur/ogrodzenie | 1933 r. | rejestr |
| [otoczenie](/szukaj.md) | Iława | Otoczenie zabytku |   | rejestr |
| [otoczenie](/szukaj.md) | Iława | Otoczenie zabytku |   | rejestr |
| [otoczenie](/szukaj.md) | Iława | Otoczenie zabytku |   | rejestr |
| [otoczenie](/szukaj.md) | Iława | Otoczenie zabytku |   | rejestr |
| [otoczenie](/szukaj.md) | Iława | Otoczenie zabytku |   | rejestr |
| [plebania](/szukaj.md) | Iława | plebania | 1902 - 1903 | rejestr |
| [pozostałości murów obronnych](/szukaj.md) | Iława | mur miejski | 1. poł. XV w. | rejestr |
| [przedogródek](/szukaj.md) | Iława | zieleń towarzysząca |   | rejestr |
| [ratusz](/szukaj.md) | Iława | ratusz | koniec XIX w. | rejestr |
| [stajnia-wozownia](/szukaj.md) | Iława | budynek przemysłowy, produkcyjny lub magazynowy | koniec XIX w. | rejestr |
| [stare miasto](/szukaj.md) | Iława | miasto | 1305 r. | rejestr |
| [szkoła](/szukaj.md) | Iława | szkoła | 1899 r. | rejestr |
| [tunel międzyperonowy](/szukaj.md) | Iława | tunel | 1905 r. | rejestr |
| [wieża ciśnień](/szukaj.md) | Iława | wieża ciśnień | 1915 r. | rejestr |
| [wieża ciśnień](/szukaj.md) | Iława | wieża ciśnień | 1942 r. | rejestr |
| [willa](/szukaj.md) | Iława | willa | 4. ćw. XIX w. | rejestr |
| [willa](/szukaj.md) | Iława | willa | 1920 - 1928 | rejestr |
| [willa](/szukaj.md) | Iława | willa | koniec XIX w. | rejestr |
| [willa](/szukaj.md) | Iława | willa | 1920 - 1928 | rejestr |
| [wodociągowa wieża ciśnień](/szukaj.md) | Iława | wieża ciśnień | 1905 r. | rejestr |
| [zadaszenie peronów](/szukaj.md) | Iława | wiata | 1905 r. | rejestr |
| [zespół młyna wodnego](/szukaj.md) | Iława | zespół - młyn | 1912 r. | rejestr |
| [zespół peronów z wiatami i tunelami](/szukaj.md) | Iława | zespół - wiata peronowa | 1905 r. | rejestr |
| [kuźnia, ob. kaplica](/szukaj.md) | Januszewo | kuźnia | poł. XIX w. | rejestr |
| [park](/szukaj.md) | Januszewo | park | 1. poł. XVIII w. | rejestr |
| [pałac](/szukaj.md) | Januszewo | pałac | 1717 r. | rejestr |
| [dom](/szukaj.md) | Jaśkowo | budynek mieszkalny | XVIII w. | rejestr |
| [kościół ewangelicki, ob. rzymskokatolicki filialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny](/szukaj.md) | Jaśkowo | kościół | 1769 - 1770 | rejestr |
| [oficyna](/szukaj.md) | Jaśkowo | oficyna mieszkalna | XVIII w. | rejestr |
| [park krajobrazowy](/szukaj.md) | Jaśkowo | park | XVIII w. | rejestr |
| [pałac](/szukaj.md) | Jaśkowo | pałac | 1721 - 1776 | rejestr |
| [zajazd](/szukaj.md) | Jaśkowo | zajazd | XVIII w. | rejestr |
| [zespół dworski](/szukaj.md) | Jaśkowo | zespół - folwark | 1721 - 1776 | rejestr |
| [brama wjazdowa boczna I](/szukaj.md) | Kamieniec | brama | data nieznana | rejestr |
| [brama wjazdowa boczna II](/szukaj.md) | Kamieniec | brama | data nieznana | rejestr |
| [brama wjazdowa boczna III](/szukaj.md) | Kamieniec | brama | data nieznana | rejestr |
| [cmentarz przykościelny](/szukaj.md) | Kamieniec | cmentarz protestancki | data nieznana | rejestr |
| [czworak](/szukaj.md) | Kamieniec | czworak | XVIII w. | rejestr |
| [dom](/szukaj.md) | Kamieniec | budynek mieszkalny | XVIII w. | rejestr |
| [dom](/szukaj.md) | Kamieniec | budynek mieszkalny | XVIII w. | rejestr |
| [główna brama wjazdowa](/szukaj.md) | Kamieniec | brama | 1720 r. | rejestr |
| [kościół ewangelicki, ob. rzymskokatolicki parafialny pw. Matki Boskiej Królowej Świata](/szukaj.md) | Kamieniec | kościół | 1622 r. | rejestr |

### Według rodzaju — powiat iławski

- [budynek mieszkalny — powiat iławski](/powiat/ilawski/budynek-mieszkalny.md) 158
- [cmentarz protestancki — powiat iławski](/powiat/ilawski/cmentarz-protestancki.md) 135

### Powiaty o podobnej liczbie obiektów

- [mrągowski](/powiat/mragowski.md) 963
- [kutnowski](/powiat/kutnowski.md) 961
- [działdowski](/powiat/dzialdowski.md) 959
- [cieszyński](/powiat/cieszynski.md) 956
- [Białystok](/powiat/bialystok.md) 947
- [świebodziński](/powiat/swiebodzinski.md) 936
- [oleśnicki](/powiat/olesnicki.md) 935
- [myśliborski](/powiat/mysliborski.md) 933
- [goleniowski](/powiat/goleniowski.md) 930
- [lubelski](/powiat/lubelski.md) 928
- [Olsztyn](/powiat/olsztyn.md) 907
- [łobeski](/powiat/lobeski.md) 904
- [pyrzycki](/powiat/pyrzycki.md) 899

Sąsiedztwo liczone wielkością zestawienia, nie rankingiem: lista przesuwa się wraz z powiatem, więc każdy z 309 powiatów jest osiągalny z pozostałych. [Wszystkie](/powiat.md).

---

Página: https://zabytki.pages.dev/powiat/ilawski/
Fonte: Rejestr zabytków nieruchomych + Ewidencja zabytków nieruchomych — Narodowy Instytut Dziedzictwa
Recolha: 2026-08-21